بررسي مواضع قرآن كريم، پيامبر اكرم (ص) و امام علي (ع) در مورد فساد اداري

Examining the positions of the Holy Qur an, the Holy Prophet (PBUH) and Imam Ali (PBUH) regarding administrative corruption

هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسي مواضع قرآن كريم، پيامبر اكرم (ص) و امام علي (ع) در مورد فساد اداري بوده است. در اين پژوهش روش تحليل اسنادي-كتابخانه‌اي به شيوۀ توصيفي-تحليلي بود كه وهلۀ نخست با مطالعۀ ادبيات مربوط به موضوع، زمينه‌هاي لازم براي ورود به تحقيق فراهم شد؛ سپس با مراجعه به منابع بر مبناي كاربرد كليدواژۀ «فساد» و مترادفات مربوط به ادارۀ جامعه و نيز حوزۀ اصلاحات اجتماعي پيامبران و معصومين (ع) در قرآن كريم و متون روايي به فيش‌برداري از مطالب و دسته‌بندي و تحليل آن‌ها به منظور پاسخگويي به سؤالات خود يعني ماهيت، گونه‌ها و شيوه‌هاي مبارزه با فساد اداري پرداخته شد. نتايج اين پژوهش بيان مي‌دارد: فساد اداري قدمتي به درازاي جامعۀ بشري دارد و رابطۀ آن با توسعۀ نظام سياسي مستقيم است تا جايي كه پيدايش آن مي‌تواند موجب اخلال در نظام سياسي يك كشور شود. در يك نظام اداري فاسد، كارمندان از موقعيت انحصاري خود در ارائه خدمات بهره مي‌گيرند و با شغل خود به تجارت مي‌پردازند كه اين امر علاوه بر آسيب زدن به توسعه، مانع رشد رقابت سالم و عدالت اجتماعي مي‌شود. همچنين بررسي ريشه‌هاي فساد اداري ما را به دلايلي رهنمون مي‌سازد كه موجد محيطي است كه در بستر آن عوامل انساني جرات مي‌يابند تا به راحتي با سوءاستفاده از موقعيت شغلي ايجاد شده، دست به اقداماتي بزنند كه در پرتو آن حقوق اجتماعي، اقتصادي و سياسي شهروندان نقض و يا حق مسلّم فرد يا گروهي به آساني پايمال يا به ناحق به ديگري واگذار شود. برخي از اين دلايل را در ابهام مقررات قوانين و روش‌ها، كيفيت كار نظام ديوان سالاري، سطح دستمزد‌ها در بخش دولتي، سيستم تنبيه و مجازات و نظارت‌هاي سازماني مي‌توان ديد كه با مطالعۀ دقيق و رفع آن شايسته است اميدوار به اصلاح نظام اداري بود.