روند تشكيل نيروي امنيتي- نظامي شهري در تاريخ ايران

The formation process of urban security and military forces in history of Iran

از هنگام تاسيس نخستين حكومت ايراني يعني حكومت ماد، ايرانيان به جهت تامين امنيت شهرهاي خود به فكر تاسيس نيرويي نظامي برآمدند كه تداعي كننده ي نيروي پليس امروزي مي باشد.هرچند تا سال هاي مديدي آن نيروي نظامي بخشي از ارتش حكومت به حساب مي آمد اما با گذشت زمان به ويژه در دوره ي ساساني اين نيرو حيطه ي وظايف خود را تا حد زيادي از ارتش جدا ساخت.اين امر در دوره ي حكومت هاي پس از اسلام تجلي بيشتري يافت و نيروي امنيتي- نظامي شهري ، سازمان و وظايف خاص خود را دارا گرديد.با اين حال در دوره ي قاجار، متاثر از تمدن جديد غرب، تشكيلات جديد نيروي امنيتي- نظامي شهري(پليس) ايران تاسيس شد ودر حال حاضر تحت نام نيروي انتظامي فعاليت مي نمايد. وظايف پليس يا نيروي انتظامي شهري ايران را در طول دوره هاي مختلف تاريخ ايران مي توان چنين برشمرد: 1ـ تامين نظم و امنيت و برقراري آسايش عمومي.2ـ مقابله با هرگونه شورش و اغتشاش. 3ـ حفاظت از اماكن و ساختمان هاي دولتي و حكومتي.4ـ اقدامات اطلاعاتي عليه مخالفان حكومت.5 ـ مقابله با فساد و منكرات ديني و شرعي.6 ـ اجراي احكام قضايي. در اين پژوهش، مسئله ي مورد نظر اين است كه چرا و تحت تاثير چه شرايطي نيروي امنيتي- نظامي شهري ايران تشكيل گرديد و اين سازمان تا دوره معاصر چه تحولاتي پشت سر نهاد. مي توان گفت نيروي امنيتي- نظامي شهري در حكومت هاي ايران بعد از اسلام بسياري از فعاليت هاي پليس امروزي را انجام مي داد. هرچند با پيشرفت جامعه ي كنوني ايران، قلمرو وظايف اين سازمان نسبت به گذشته بسيار وسيع تر گشته است. اين مقاله از نوع توصيفي و با روش كتابخانه اي مي باشد.