كاركردهاي فرهنگ شهادت در جامعه شيعي

functions of martyrdom culture in shia society

مرگ، تقدير لايتغير انسان است و مرگ انديشي، همواره ذهن بشر را به خود معطوف داشته است. در مواجهات مادي، مرگ پايان راه و نااميدي است در حاليكه، در مواجهات الهي، در سايه مفهوم معاد، مرگ ميتواند عامل مهم و موثري در ايجاد تحرك و نشاط و انگيزه در انسان و جامعه باشد. دين اسلام به عنوان يك دين الهي، با استفاده از مفهوم شهادت (به عنوان مرگي آگاهانه و ارادي)، ظرفيتي عظيم در مفهوم مرگ ايجاد كرده و با تبديل شهادت به يك مفهوم و مقوله فرهنگي، آن را در خدمت بهروزي و بهزيستي انسان ها قرار داده است. در اين ميان جوامع شيعي به طور اخص، با تجربه تاريخي عاشورا كه از آن به بال سرخ شيعه ياد ميشود، جايگاه ويژه اي در استفاده از اين ظرفيت داشته است. پژوهش حاضر با روش كيفي تحليل اسنادي و با استفاده از ابزار فيش برداري در پي پاسخ به اين سوال است كه؛ كاركردهاي فرهنگ شهادت در جامعه شيعي چيست؟ يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه براساس رويكرد كاركردگرايانه و سيستمي، فرهنگ شهادت در عرصه اجتماعي كاركردهايي چون؛ حفظ و تقويت سرمايه اجتماعي، اعتماد اجتماعي، انسجام اجتماعي، مشاركت اجتماعي و كاهش آسيب هاي اجتماعي داشته و در عرصه سياسي كاركردهايي چون؛ افزايش قدرت نرم، امنيت پايدار، ثبات سياسي، عزت، اقتدار، استقلال، نفي سلطه، استكبارستيزي، ظلم ستيزي، حفظ تمايت ارضي، يكپارچگي سرزميني و منافع ملي و فراملي داشته است. همچنين در زمينه فرهنگي، منجر به رشد مولفه هايي چون؛ ايثار، اميد، پويايي، صبر، همت، مقاومت، عدالت خواهي، آزادي خواهي، زهد، عزت نفس، اخلاص و تقوا در جامعه و نظام شيعي گشته است.