كمبود هماهنگي ميداني در عمليات‌هاي امدادرساني؛ بازتاب ضعف تفكر سيستمي و يادگيري سازماني در ساختار مديريت بحران كشور

درس‌ مشترك احصا شده‌ از وارسي قريب به اتفاق عمليات‌هاي امدادي در كشور ما و در راس آنها، عمليات امدادرساني در زمين‌لررزه‌ي مهيب بم، در قالب گزاره‌ي فقدان، كمبود، ضعف و نارسايي هماهنگي عملياتي ميان كليه عناصر دخيل در امدادرساني، قابل صورت‌بندي مي‌باشد. در يك وارسي ريشه‌شناسانه از علل احتمالي پديدآورنده‌ي اين نقيصه‌ي بنيادين تهديدگر كيفيت عمليات‌هاي امدادرساني در دستيازي به اهداف مورد انتظار، غياب يا ضعف و كمبود تفكر سيستمي را مي‌توان در زمره‌ي مهم‌ترين دلايل احتمالي، در كانون توجه قرار داد. به گونه‌اي كه فقدان يا ضعف و كمبود هماهنگي عملياتي در ميدان عمليات‌هاي امدادرساني را مي‌توان نتيجه و بازتاب فقدان، ضعف و كمبود تفكر سيستمي در ساختار مديريت بحران دانست. با پذيرفتن اين پيش‌فرض، بر اساس مباني استدلالي كه در مشروح اين مقاله به آن پرداخته خواهد شد، در تدوين راهبردهايي براي برونرفت از اين نقيصه‌ي مهم و دستيابي به سطح قابل قبولي از هماهنگي ميداني و عملياتي، ضرورت آموزش تفكر سيستمي را مي‌توان در راس مجموعه تدابير مربوطه، به رسميت شناخت. پرسش اساسي اما اين است كه تحقق تفكر سيستمي و بازتاب آن در قالب تعالي هماهنگي عملياتي در ميدان اجراي عمليات‌هاي امدادرساني، صرفا از طريق آموزش مديران دخيل و لو آموزشي در منتها درجه اثربخشي كافي خواهد بود؟ قرائن و شواهد، تاييدگر كفايت‌مندي آموزش مديران به تنهايي در اين راستا نبوده و به نظر مي‌رسد، علاوه بر يادگيري تفكر سيستمي از سوي مديران و كاركنان نهادهاي دخيل در اجراي عمليات‌هاي امدادرساني و فراتر از آن، يادگيري سازماني سازمان‌هاي دخيل به معناي يادگيري سازماني درس‌هاي برآمده از تجارب پيشين و گذار آنها به يك سازمان يادگيرنده نيز، پيش‌نيازي بنيادين در تحقق هماهنگي عملياتي به عنوان يكي از لوازم بنيادين و حياتي كامروايي عمليات‌هاي امدارساني در دستيابي به اهداف پيش‌بيني و ترسيم شده براي آنها باشد.