پتانسيل‌يابي كيفي منابع آب زيرزميني استان قم با رويكرد تأمين مصارف شرب در آينده

Finding the qualitative potential of underground water resources in Qom province with the approach of providing drinking water in the future

استان قم، به‌عنوان يكي از استان‌هاي مركزي ايران در منطقه‌اي خشك و نيمه‌خشك قرار گرفته كه پيش‌بيني‌ مي‌شود جمعيت آن تا سال 1450 از مرز دو ميليون نفر عبور نمايد. با توجه به قرارگيري دشت‌هاي استان قم در مجاورت درياچه نمك و هم‌چنين وجود سازندهاي گچي و نمكي در استان، كيفيت پايين منابع آب زيرزميني و به‌ويژه شوري يكي از مشكلات مهم بهره‌برداري از آنها در قم بوده است. در اين پژوهش، سعي بر اين بوده تا با استفاده از جديدترين نتايج نمونه‌برداري كيفي انجام‌شده در گستره استان قم، كيفيت منابع آب زيرزميني با هدف پتانسيل‌يابي تأمين آب شرب استان مورد ارزيابي قرار گيرد. نتايج اين تحقيق نشان داد كه متوسط شوري در دشت‌هاي استان قم طي سال‌هاي 1390 تا 1397 حدود 1400 دسي‌زيمنس بر متر افزايش يافته است و از حدود 7000 به بيش از 8400 دسي‌زيمنس بر متر رسيده است و جبهه شوري از سمت درياچه نمك به دشت‌هاي مركزي استان نفوذ كرده است. با اينكه متوسط غلظت نيترات در كل استان قم زير 25 ميلي‌گرم بر ليتر بوده، ميانگين غلظت نيترات در محدوده شهري قم بيش از 75 ميلي‌گرم بر ليتر محاسبه گرديد. از منظر آلاينده‌هاي سمي مانند آرسنيك و بور نيز تنها در نواحي صنعتي استان آلودگي قابل مشاهده است. با توجه به نتايج به‌دست‌آمده، بالادست دشت علي‌آباد-ساوه بهترين ناحيه براي تأمين آب شرب براي استان قم، تعيين و اقدامات حفاظت كمي و كيفي براي حفظ شرايط موجود منابع زيرميني آن پيشنهاد گرديد.

Qom province, as one of the central provinces of Iran, is located in an arid and semi-arid region, whose population is expected to exceed two million people by 1450. Due to the location of the plains of Qom province in the vicinity of the salt lake and also the existence of chalk and salt formations in the province, the low quality of underground water resources and especially salinity has been one of the important problems of their exploitation in Qom. In this research, an attempt has been made to evaluate the quality of underground water resources with the aim of finding the potential of providing drinking water in Qom province using the latest qualitative sampling results. The results of this research showed that the average salinity in the plains of Qom province during the years 1390 to 1397 has increased by about 1400 decisiemens/meter and has reached from about 7000 to more than 8400 decisiemens/meter, and the salinity front is from the side of Namak Lake to the central plains of Farah province. has done. Although the average concentration of nitrate in the whole province of Qom is below 25 mg/liter, the average concentration of nitrate in the urban area of Qom was calculated to be more than 75 mg/liter. From the point of view of toxic pollutants such as arsenic and boron, pollution can be seen only in the industrial areas of the province. According to the obtained results, upstream of Aliabad-Saveh plain is the best area for providing drinking water for Qom province, quantitative and qualitative protection measures were proposed to maintain the existing conditions of its underground resources.