طراحي كاشانه‌اي بانشاط براي سالمندان با تأكيد بر حس مكان

Designing a lively home for the elderly with an emphasis on the sense of place

يكي از مطرح ترين چالش هاي عصر حاضر افزايش تعداد سالمندان و كمبود كاشانه هاي سالمندان با طراحي استاندارد در جهت رفع نيازهاي آنان مي باشد. اكثر اين كاشانه ها در ايران با تغيير كاربري بدون اهميت به خواست و نياز سالمندان طراحي شده اند. در كاشانه هاي سالمندان بيشتر حالت موسسه بودن دارد. از نظر فيزيكي، اين كاشانه ها شبيه به بيمارستان بوده كه باعث عدم وجود حس مكان در محيط شده و در نهايت بيماري هايي نظير افسردگي در ساكنان ايجاد مي شود همچنين در پي شيوع كوويد-19 در چند سال اخير در جهان راهكارهايي مثل فاصلۀ اجتماعي در محيط ساختماني تاثيرگذار بوده است. از اين رو بررسي عوامل موثر بر ايجاد حس مكان و تعلق ساكنان به خانه سالمندان از ديدگاه كيفيات محيطي مرتبط، از اهميت ويژه اي برخوردار است. اين پژوهش با هدف طراحي كاشانه اي براي سالمندان كه بتوانند در هر شرايطي (مثل كوويد-19)، احساس كنند عضوي از جامعه هستند و در نهايت بتوانند به حس مكان و نشاط قابل توجهي در آن مكان دست يابند در شهر اصفهان و به روش توصيفي-تحليلي اجرا شد. با استفاده از روش نمونه گيري چندمرحله اي، 384 نفر شهروند 50 تا 90 ساله به صورت تصادفي انتخاب و از طريق پرسشنامه آنلاين و چاپ شده مورد بررسي قرار گرفتند. داده ها با استفاده از نرم افزار spss تحليل شد. نقش هفت عامل فضاي جمعي، آموزشي، پياده روي، دسترسي آسان در فضاي داخلي و خارجي، همانندسازي كاشانه سالمندان به خانه، عوامل كالبدي و وجود بيماري هاي واگيردار در طراحي كاشانه سالمندان مورد بررسي قرار گرفت. پايايي به دست آمده حاصل از پرسشنامه (935/0) بود. يافته ها نشان داد سه عامل 1- استقلال (داشتن فضاي شخصي مانند اتاق) 2- غناي حسي 3- تنوع و جذابيت بيشترين نظر موافق را در طراحي خانه سالمندان به خود اختصاص داده بود.