بررسي قلمروهاي فردي بر خوانايي فضاهاي شهري

Investigating individual territories on the legibility of urban spaces

حفظ قلمروهاي فردي به عنوان يكي از نيازهاي اساسي شهروندان در ساختارهاي شهري به شمار رفته و از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. از اين رو در مطالعات و پژوهش‌هاي مرتبط با شهر و بيان معيارهاي كيفيت مطلوب شهري همواره به عنوان يكي از شاخص‌هاي مهم كيفيت زندگي مورد توجه برنامه‌ريزان و شهرسازان قرار گرفته و در اين خصوص نظريه‌هاي گوناگوني نيز ارائه شده است. فضاي شهري نيز به عنوان حوزه‌اي عمومي كه همواره و در هر زمان مورد استفاده افراد مي‌باشد. در صورت حفظ قلمرو و قلمرو پايي علاوه بر ايجاد آرامش براي شهروندان، سطح تعاملات و فعاليت‌هاي اجتماعي را نيز افزايش داده و در نهايت احساس مطلوبيت و رضايت از محيط را در شهروندان بالا مي‌برد. فضاهاي شهري در واقع بخش كالبدي عرصه عمومي محسوب مي‌شوند. بديهي است كه در صورت فقدان يا ضعف فضاهاي عمومي بسياري از فعاليت‌ها، رفتارها و كوشش‌هاي عرصه عمومي، محل مناسب بروز و ظهور نخواهند يافت. در اهداف تئوري‌هاي شهرسازي اجتماعي ورود به مكان‌هاي عمومي شهر به توازن بين كنترل‌هاي اجتماعي و صميميت، امنيت و احساس ناامني، آشنا و غريبه، شباهت‌ها و تفاوت‌ها بستگي دارد. بنابراين شهرها هم محل ترس و تمايل و هم تهديد و فرصت مي‌باشند كه هم جاذبه و هم دافعه ايجاد مي‌كند. طراحي فضاهاي خوانا و قابل تشخيص، استفاده از نام راهنما، نشانه‌ها و عناصر مطلوب بصري در كنار بهره‌گيري از كالبد مناسب، علاوه بر آنكه هر چه بيشتر محيط خوانا نموده و جهت‌يابي را آسان مي‌نمايد بلكه با استفاده از مواردي چون تمايز، افزايش علاقه و عدم تمايل به جايگزيني، محيط را هرچه مطلوب‌تر براي مخاطب مي‌نماياند.