اسلام در جوامع چند قومي: هويت در روسيه

فرهنگ مسلمانان روسيه درحالي‌كه از نيمه دوم قرن نوزدهم تحت تأثير اسلام سنتي درحال‌توسعه بود، به دستاوردهاي جديد نيز دست يافت. كتاب‌هاي تاريخي، فلسفه، فولكلور و ادبيات آموزشي و هنري به‌وفور يافت مي‌شد. تغييرات اساسي در نظام آموزشي به عمل آمد. مؤسسات آموزشي اسلامي گسترده ترشد. در سال 1894 در قازان 1474 مكتب‌خانه و مدرسه فعاليت مي‌كردند و پس‌ازآن مدارس نوين گسترش يافتند. به دروس سنتي مذهبي كه در مدارس تدريس مي‌شدند علوم غيرديني مثل زبان روسي اضافه شد. مدارس نوين «محمديه» و «قاسميه» در قازان، «حسينيه» در ارنبورگ، «گاليا» در اوفا، «بوبي» در استان وايتسك با حفظ برنامه‌هاي آموزشي خود توانستند در برابر دبيرستان‌هاي كلاسيك مقاومت كنند. تنها تفاوت در ترجيح زبان عربي و فارسي در برابر زبان لاتين و يوناني بود. در روسيه پيروان دين اسلام عملاً در تمامي فدراسيون روسيه زندگي مي‌كنند و در بين چهل قوم روسيه ديده مي‌شوند. قفقاز شمالي، پاولژيه، اورال و سيبري غربي مناطق اسكان متراكم مسلمانان روسيه هستند. در اين مقاله سعي بر آن شده تا به نكاتي از وضعيت هويت در روسيه پس از شوروي پرداخته شود.