ارزيابي تحليلي مفاهيم سنجش تاب‌آوري زيرساخت‌هاي حياتي با هدف كاربرد در تاب‌آوري زيرساخت‌هاي حوزه انرژي

Analytical evaluation of critical infrastructure resilience quantification concepts in order to use for energy infrastructure resilience

زيرساخت‌هاي حياتي، آن دسته از دارايي‌هاي پايه‌اي ارائه‌دهنده خدمات به جامعه هستند كه هرگونه آسيب جدي به آنها مي‌تواند تبعات سياسي، اقتصادي و اجتماعي مخربي براي جامعه داشته باشد، و زيرساخت انرژي (مانند شبكه‌هاي برق‌رساني و گازرساني) نيز يكي از همين زيرساخت‌ها است. تاب‌آوري يك سيستم زيرساخت حياتي در برابر فجايع طبيعي، به صورت كاهش اندازه و مدت انحراف از سطوح عملكردي مطلوب سيستم تعريف و توسط ابزاري رياضي با عنوان شاخص تاب‌آوري سنجيده مي‌شود. در اين مقاله، بر مبناي بررسي بسيار گسترده‌اي كه در ادبيات تاب‌آوري زيرساخت‌هاي حياتي انجام شده است، پس از معرفي و نقد پراستنادترين چارچوب مفهومي موجود در زمينه دسته‌بندي شاخص‌هاي تاب‌آوري زيرساخت حياتي، يك چارچوب مفهومي جديد و عمومي ارائه مي‌شود. سپس، به‌منظور اعتبارسنجي چارچوب مفهومي پيشنهادي، شاخص‌هاي شناسايي‌شده در ادبيات موضوع به شكلي منظم به گروه‌هاي مختلف چارچوب تخصيص داده مي‌شوند. اين امر جامعيت چارچوب پيشنهادي و توانايي آن در پوشش دادن انواع مختلف شاخص‌ها را نشان مي‌دهد. اين چارچوب، با فراهم كردن ديدي عميق از انواع مختلف شاخص‌هاي تاب‌آوري زيرساخت‌هاي حياتي (كه شامل زيرساخت انرژي نيز مي‌شود)، مي‌تواند براي ارائه شاخص تاب‌آوري جديد يا انتخاب شاخص تاب‌آوري مناسب براي ارزيابي تاب‌آوري يك زيرساخت حياتي خاص در برابر فجايع طبيعي به كار رود.