درآمدي بر وظايف دولت ديني در برابر دين و اعتقادات مردم

اين مقاله با روشي توصيفي‌ـ تحليلي و با روش كتابخانه‌اي، با هدف بررسي برخي از مهم‌ترين وظايف دولت ديني در برابر دين و اعتقادات مردم تدوين يافته است. پرسش اساسي اين است كه، مهم‌ترين وظايف دولت ديني در برابر دين و اعتقادات مردم چيست؟ در پاسخ به اين سئوال، از زمان تشكيل حكومت در اسلام تاكنون، ديدگاه‌هاي متفاوت و گاه متضادي مطرح شده كه ريشة همة آنها در دو ديدگاه عمده خلاصه مي‌شود: ديدگاهي كه اسلام را مساوي با دين، و دولت و جهاد را ابزاري براي گسترش دين و دولت ـ هردو ـ مي‌داند و ديدگاهي كه اسلام را مساوي دين‌ و ‌جهاد (توأمان) مي‌داند و دولت را ابزار گسترش جهاد و دين مطرح كرده است. نقطة مشترك دو ديدگاه اين است كه، دولت در برابر فرهنگ، ديني مردم مسئول نقطة افتراق آن دو اين است كه ديدگاه اول، دولت و دين را داراي منشأ الهي مي‌داند اما ديدگاه دوم، به اعتبار اينكه دولتْ پديده‌اي تاريخي و بشري است و بايد به صورت ابزار در خدمت دين و فرهنگ باشد، خاستگاه و منشأ دولت را لزوماً ديني نمي‌داند