بازخواني مباني ديني در حفاظت از محيط‌زيست

دين اسلام، در جهت حفظ محيط‌زيست و پيشگيري از آلودگي‌هاي محيط‌زيستي، به امر آموزش و تعليم و تربيت اهتمام جدي داشته است. از منظر اسلام، انسان در حفاظت از منابع طبيعي مسئوليت سنگيني بر عهده دارد. درآيات متعدد از ايجاد فساد در زمين و تخريب منابع آن بشدت نهي شده است. عمران و آباداني زمين، درختكاري و باغداري، ايجاد فضاي سبز در آموزه‌هاي اسلامي از اهميت و جايگاه خاصي برخوردار است. اين پژوهش با روش توصيفي- تحليلي از نوع اسنادي انجام‌شده است و بر اساس نتايج آن در سخن و سيره پيشوايان ديني، مسلمانان تشويق به درختكاري، زراعت و ساير فعاليت‌هايي كه به نحوي در طراوت و سرسبزي محيط مؤثرند،‌ شده‌اند به‌طوري‌كه گاهي كاشتن درخت، در رديف بهترين و مقدس‏ترين كارهاي خير قرار مي‌گيرد. اسلام به طيور و حيوانات و جنبنده‏ها آن‌قدر اهميت داده كه در كتاب‌هاي حديثي بابي به احكام و قوانين مربوط به حيوانات و جانداران اختصاص داده شده است كه با مراجعه و دقت در آنها درمي‌يابيم كه اسلام درباره محيط‌زيست و رعايت حقوق جانداران و حفاظت از آنها تا چه اندازه حساسيت نشان داده است. در اسلام كشتن حيوانات بدون جهت و دليل و هجوم به لانه جوجه‏هاي پرنده‏ها نهي شده و از بين بردن خواب و آسايش و استراحت آنها مورد نكوهش قرارگرفته است. اهتمام به نظافت و رعايت بهداشت يكي از مصاديق برجسته «حفظ محيط‌زيست» است. روايات فراواني درباره تأكيد دين بر نظافت (اعم از نظافت شخصي، منزل و محيط) واردشده و حتي از اصول و نشانه‌هاي ايمان دانسته شده و عبادت خداوند با نظافت (وضو و غسل) قرين است. هنگام رفتن به مساجد سفارش شده است كه مسلمانان بهترين لباس خود را بپوشند.