بررسي پارامترهاي اقتصادي موثر در انتخاب روش هاي استخراج زيرزميني با نظريه اعداد Z

Review of economic parameters in underground mining method selection using Z-numbers Theory

نظريه اعداد Z اولين بار توسط لطفي­زاده در سال 2011 مطرح شد. اين نظريه به توصيف عدم قطعيت اطلاعات در دنياي واقعي مي­پردازد. هر عدد Z به­وسيله يك جفت عدد فازي نمايش داده مي­شود؛ به‌طوري‌كه عامل اول عدد Z بيانگر ميزان اهميت فازي هر پارامتر و عامل دوم آن، ميزان اعتبار پيش­بيني عامل اول است. به دليل ماهيت معدنكاري و وجود عدم قطعيت در پارامتر­هاي اقتصادي تأثيرگذار در انتخاب روش­هاي استخراج زيرزميني، مي­توان از اين نظريه در تعيين ميزان اهميت فاكتورها براي شناسايي مؤثرترين آن‌ها بهره جست. مزيت اين روش نسبت به روش­هاي فازي مرسوم، در نظر گرفتن عدم قطعيت در نظر خبرگان و تخصيص اعتبار به نظر آن­ها براي برآورد پارامترهاي فازي است. در اين مطالعه نتايج حاصل از محاسبات باهدف رده­بندي فاكتورهاي اقتصادي مؤثر در انتخاب روش­هاي استخراج زيرزميني با كمك اعداد Z، نشان داد كه پارامترهاي ميزان درآمد، هزينه­هاي سرمايه­اي، توليد و بهره­وري و قابليت استخراج ماده معدني به ترتيب از بيشترين اهميت در بين ساير پارامترها برخوردار هستند.

Zadeh first proposed the theory of Z-numbers in 2011. This theory describes the uncertainty of information in the real world. A pair of fuzzy numbers represent each Z-number. The first component indicates the fuzzy importance of each parameter, and the second component is the reliability of the prediction of the first component. Due to the nature of mining and the uncertainty in the economic parameters affecting the selection of underground mining methods, this theory can determine the importance of factors for identifying the most effective ones. The advantage of this method over conventional fuzzy methods is considering the uncertainty in the opinion of experts and allocating credibility in their opinion to estimate fuzzy parameters. In this study, the calculations to rank the economic factors affecting the selection of underground mining methods using the Z-numbers approach showed that income per ton of ore, capital costs, productivity, and extractability is the essential critical parameters.