مسأله بازتوليد نابرابري در حكمراني اقتصادي ايران

آرمان عدالت و بالاخص عدالت اقتصادي در تحقق انقلاب اسلامي ايران نقش اساسي داشته و مي‌توان شعار عدالت را سنگ‌بناي اين انقلاب دانست. در اين چارچوب، مبارزه با فقر، محروميت، تبعيض، و نابرابري در توزيع فرصت‌ها ميان شهروندان مورد توجه نظام سياسي قرار داشته است. دولت‌هاي حاكم طي چند دهه اخير به انحاء مختلف براي عدالت برنامه‌ر‌يزي و اقدام كردند و حتي بعضي دولت‌ها از جمله دولت نهم و دهم شعار عدالت را به‌عنوان محور اصلي سياست‌هاي خويش معرفي كردند. در برنامه‌هاي دولت كنوني (دولت سيزدهم) نيز، شعار عدالت نقش محوري دارد. علي‌رغم اين موارد، با گذشت بيش از چهار دهه از حيات جمهوري اسلامي، نابرابري اقتصادي در كنار فقر گسترده‌ همچنان به مثابه مسئله‌اي حل‌نشده باقي مانده است. مسائلي مثل تورم مستمر و بيكاري به تعميق اين مشكل دامن زده‌اند. در سال گذشته، كشور با تورم ساليانه بيش از 40 درصدي و نرخ بيكاري حدود 15 درصدي درگير بود. بيش از يك‌سوم جمعيت كشور زير خط فقر قرار گرفته‌اند و بخش گسترده‌اي از جامعه احساس نابرابري و تبعيض مي‌كند. تصميم‌گيران كشور متوجه هستند كه تبعيض در كنار فساد ريشه مشكلات بزرگي است و مي‌تواند مشروعيت نظام سياسي و امنيت كشور را با تهديدات بزرگي مواجه كند. اما مسأله همچنان لاينحل باقي مانده است. اين مقاله به مسأله بي‌عدالتي در حكمراني اقتصادي ايران مي‌پردازد. سؤال مقاله اين است كه چرا جمهوري اسلامي علي‌رغم تمايل پررنگي كه به پيگيري عدالت اقتصادي داشته، در عملي كردن آن موفقيت مورد انتظار را نداشته است. پاسخ مقاله اين است كه ناكارآمدي در حكمراني اقتصادي عامل اصلي بازتوليد نابرابري اقتصادي بوده است، چراكه موفقيت در عدالت اقتصادي مستلزم حكمراني صحيح توسعه اقتصادي است. اين مقاله به لحاظ روشي، رويكرد تركيبي دارد. براي تأييد فرضيه تلاش مي‌شود از شواهد و داده‌هاي معتبر و به‌روز استفاده شود.

The Islamic Republic of Iran has displayed a pro-justice and pro-poor approach over the last 40 years of government. Elimination of poverty, discrimination, and class divide has been one of the main objectives of the Iran s Islamic Revolution. Iran s supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei has repeatedly called the establishment of justice as the core message of divine religions and a basis of the Islamic Revolution. Some of Iran s top politicians have been elected to the presidency by emphasizing equality and economic justice. However, in practice, many Iranians have been suffering from high degrees of inequality. Statistics indicate that while absolute poverty has declined during recent decades, a majority of Iranians continue to suffer from socio-economic inequality. Official sources recently confirmed that over 30 million people are living below the poverty line. In 2020, the inflation rate was at the level of 40 percent and the unemployment rate rose to around 15 percent of the total labor force. Iran’s GINI Index of income inequality has remained consistently high at above 0.40. There is a strong perception of high-income inequality among citizens, threatening Iran s political stability and national security. The findings on poverty and inequality raise important questions about the economic governance of Iran. This paper deals with the main causes of inequality in Iran. We will argue that the government inefficient involvement in economic life has led to the persistent problem of social injustice in Iran. Poverty and economic inequality are rooted in decades of failed economic policies.