مدل‌سازي تصادفي جريان رودخانه با استفاده از تحليل سري‌هاي زماني

مدل‌سازي تصادفي به‌عنوان يك چارچوب قدرتمند براي درك طبيعت پيچيده، پويا و عدم قطعيت جريان رودخانه عمل مي‌كند. اين مقاله به تحليل دو مدل تصادفي سري زماني شامل مدل‌هاي خودهمبسته ميانگين متحرك و تحليل طيفي در سري داده‌هاي جريان رودخانه مي‌پردازد. مدل‌هاي مزبور در مدل‌سازي و پيش‌بيني داده‌هاي ماهانه جريان رودخانه در برخي ايستگاه‌هاي هيدرومتري حوزه آبريز اترك در بازه زماني سال‌هاي 1360 تا 1398 بكار گرفته شده است. برآوردهاي خطاي پيش‌بيني‌ها يعني ريشه ميانگين مربعات خطا و ميانگين خطاهاي مطلق براي مقايسه دو مدل مزبور به منظور شناسايي مناسب‌ترين آنها استفاده شد. نتايج نشان داد مدل تجزيه و تحليل طيفي جريان عليرغم سادگي حاكي از توصيف تغييرپذيري نسبتا خوبي از جريان است. در مرحله صحت سنجي، مدل خودهمبسته ميانگين متحرك، خطاي كمتري از ساير مدل‌ها نشان داد و لذا براي پيش‌بيني جريان ماهانه رودخانه در ايستگاه‌هاي مشابه توصيه مي‌شود. در مجموع روش‌هاي كلاسيك داده‌كاوي ابزارهاي ارزشمندي براي بهبود دقت پيش‌بيني‌هاي جريان رودخانه و فهم ارتباطات غيرخطي در سيستم‌هاي هيدرولوژيكي ارائه مي‌دهند.