مقايسه به‌كارگيري دو روش بافت خاك و دانه‌بندي در رفتار ژئومورفولوژيك فرايند بادي در مناطق استخراج سولفات سديم (مطالعه موردي: شهرستان ايوانكي)

فعاليت‌هاي معدني يكي از پايدارترين علل تخريب خاك در اثر ناپايدار ساختن ساختار فيزيكوشيميايي خاك به ويژه در اكوسيستم بياباني است. در اين تحقيق از داده‌هاي كمي توزيع اندازه ذرات (بافت يا دانه‌بندي) به عنوان يكي از شاخص‌هاي پايداري و حساسيت خاك در برابر فرسايش بادي، براي ارزيابي اثر استخراج سولفات سديم بر رفتار ژئومرفولوژيك و حفاظتي سطح زمين استفاده شد. نمونه‌هاي خاك از چهار محل جمع‌اوري شدند به طوريكه دو نمونه از سطوح طبيعي (خاك سطحي دست نخورده)، دو نمونه از لايه خاك جابجا شده سطحي و دو نمونه از لايه برداشت سولفات سديم بودند. بافت و دانه‌بندي نمونه‌ها با دو روش هيدرومتري و الك‌خشك انجام شد. نتايج نشان مي‌دهد كه روش هيدرومتري بافت خاك اگرچه توزيع اندازه ذرات را نشان مي‌دهد ولي به دليل حذف ذرات بزرگتر از دو ميليمتر يا به عبارتي حذف پوسته‌هاي تبخيري برآورد درستي از حفاظت يا حساسيت خاك بدست نمي‌دهد. روش دانه‌بندي با الك خشك نشان داد كه ذرات بزرگتر از دو ميليمتر در لايه‌هاي سطحي تا 70 درصد نيز مي‌رسد و با جابجا شدن خاك سطحي اين ميزان تا 2 درصد كاهش پيدا مي‌كند، كه نشان دهنده تخريب پوسته تبخيري است. روش دانه‌بندي با توجه به در نظر گرفتن طبقات توزيع اندازه ذرات، مي‌تواند به طور موثرتري در برآورد رفتار ژئومرفولوژيك فرايند باد به كار رود.