اولويت‌بندي عوامل پوياي موثر بر فرسايش خاك فصلي در مدل G2 در حوزه آبخيز معرف كسيليان با استفاده از GeoDetector

Prioritization of Dynamic Factors Affecting Seasonal Soil Erosion in G2 Model in Kasilian Representative Watershed using GeoDetector

امروزه با توجه به رشد جمعيت و تغييركاربري در كشورهاي درحال توسعه، فرسايش خاك به‌عنوان يكي از معضلات مهم شناخته شده است. براي مهار و مديريت اين مشكل نياز به برآورد مقدار فرسايش خاك و تشخيص عوامل موثر بر آن بسيار كاربردي و ضروري است. در اين راستا پژوهش حاضر با هدف برآورد مقدار فرسايش خاك در مقياس زماني فصلي با استفاده از مدل G2 در سال 2021 و اولويت‌بندي عوامل پوياي موثر بر آن در حوزه آبخيز معرف كسيليان انجام شد. پس از تهيه عوامل ورودي مدل شامل دو عامل پويا (فرسايندگي باران و نگهداشت پوشش گياهي) و سه عامل ايستا (عوامل فرسايش‌پذيري خاك، توپوگرافي و تعديل شيب) در محيط نرم‌افزار ArcMap مدل G2 اجرا شد. نتايج نشان داد كه مقادير فرسايش برآوردي براي فصول زمستان، بهار، تابستان و پاييز به‌ترتيب برابر 69/0، 12/0، 48/0 و 43/0 تن بر هكتار بر سال برآورد شده و بيشترين شدت فرسايش در مراتع بالادست حوزه آبخيز رخ داده است. همچنين با استفاده از روش آماري GeoDetctor مشخص شد كه عامل فرسايندگي باران موثرتر از عامل نگهداشت پوشش گياهي بوده است. بنابراين عامل فرسايندگي باران نيازمند توجه بيشتر كارشناسان و مديران است تا به عنوان مهم‌ترين عامل در مديريت زراعي و اراضي در حوزه آبخيز مورد مطالعه تلقي شود.