تحليل وضعيت فرسايش خاك و توليد رسوب در طرح‌هاي جنگل‌كاري نسبت به جنگل‌هاي طبيعي با استفاده از آلكان‌هاي نرمال

Analysis of Soil Erosion and Sediment Yield in Afforestation Projects Compared to Natural Forests using n-Alkanes

پژوهش حاضر با استفاده از آلكان‌هاي نرمال به عنوان نشانگر زيستي به رديابي و شناسايي سهم نسبي جنگل تخريب‌شده و جنگل‌كاري دست‌كاشت سوزني‌برگ در مقايسه با جنگل طبيعي در حوزه آبخيز كوچكي در مسير جاده هراز (23 كيلومتري جنوب آمل) پرداخته است. پس از تهيه نقشه كاربري/پوشش اراضي آبخيز مورد مطالعه، نمونه‌برداري از خاك و پوشش‌گياهي در هشت نقطه از جنگل طبيعي، جنگل دست‌كاشت و جنگل تخريب شده و نمونه‌برداري از رسوب بستر نيز در پنج نقطه از آبراهه اصلي انجام شد. سپس آلكان‌هاي نرمال در نمونه ها با استفاده از دستگاه سوكسله، كروماتوگرافي ستوني و طيف سنج جرمي اندازه‌گيري و توزيع آن‌ها در رسوبات با نمونه‌هاي خاك و پوشش‌گياهي مقايسه شده و يك الگوي توزيع آلكان‌هاي نرمال براي رديابي منابع ماده آلي شناسايي شد. در نهايت روش آماري تحليل مؤلفه اصلي (PCA) و بسته FingerPro در نرم افزار R براي شناسايي سهم منابع رسوب مورد استفاده قرار گرفت. نتايج نشان داد كه سهم پوشش‌هاي اراضي جنگل طبيعي، جنگل دست‌كاشت و جنگل تخريب شده در توليد رسوب بستر به ترتيب 78/26، 12/28 و 10/45 درصد است. با در نظر گرفتن مساحت پوشش‌هاي اراضي مقدار ويژه هر پوشش اراضي در توليد رسوبات بستر براي جنگل طبيعي، جنگل دست‌كاشت و جنگل تخريب شده به ترتيب 78/3، 14/7 و 87/10 درصد در هر هكتار برآورد شد. بنابراين جنگل دست‌كاشت 89/1 برابر و جنگل تخريب‌شده 88/2 برابر جنگل طبيعي در توليد رسوب بستر مشاركت داشتند. صحت نتايج به دست آمده با استفاده از شاخص نكويي برازش در حدود 70 درصد گزارش شد.