زنانگي در پرتو نگاه حكمي و عرفاني

نظر به ماهيت توحيدي حكمت و عرفان اسلامي و با توجه به مضامين پرتكرار در متون حِكمي و عرفاني، دالّ بر نظرگاهي فراتر از موضوع جنسيت، بايد گفت زنانگي و مردانگي اساساً امري عارض بر ذات انساني است و زن و مرد به مثابة دو قطب مكمل يكديگرند. با اين همه، گاه در كنار تمجيد و اكرام از زنان بزرگ، تقبيح‌ها و مذمت‌هايي نسبت به زن در مقام «نفس» در متون روايي و عرفاني مشهود است كه شوربختانه در موارد بسياري به برداشت‌هاي ناصواب و تحميل نگاه‌هاي قشري منجر شده است. نوشتار حاضر با بازخواني منابع حكمي و عرفاني اسلامي و با روش توصيفي - تحليلي بر پاية مطالعات كتابخانه‌اي و با رويكردي تطبيقي مي‌كوشد به تجزيه و تحليل نظرگاه‌هاي فلسفي و عرفاني پيرامون اين مسأله بپردازد. يافته‌هاي تحقيق نشانگر آن است كه كليد فهم دقيق اين امور در رمزگشايي از سمبليسم نفس و عقل است كه مدار بسياري از اقوال و تمثيلات ديني و عرفاني است. وجود تعابير سمبليكي چون خلق حوا از پهلوي چپ آدم(ع) برآمده از اين منظر حكمي است كه نفس كلي از جهت خلقي - شأن إلي الخلقي - عقل كلي صادر شده و نه شأن إلي الحقي آن و اين دست مباني رمزي را هرگز نمي‌توان و نبايد از پسِ ايسم‌هاي رنگارنگ روزگار فهمي