واكاوي نقش شاهنامۀ فردوسي در بازنمايي، پيوستگي و ماندگاري تمدن و هويت ايراني

هويت يا كيستي انسان ريشه در فضا و زمان زندگي و پيشينه و انديشۀ او دارد. انسان موجودي اجتماعي است و زبان ابزار بيان انديشه­اش و برقراري ارتباطش با ديگر انسان‌ها. بدين‌صورت، هويت جوامع انساني از فضا و زمان زندگي و پيشينۀ اعضاي آن شكل مي­گيرد و هويت ملت‌ها، يعني متشكل­ترين و هدفمندترين جوامع انساني، بر سه ستون اصليِ جغرافياي مشترك، تاريخ مشترك و زبان مشترك استوار مي­شود. همۀ مؤلفه­ها و عناصر ديگر هويتي انسان‌ها هنگامي­كه به قالب ملتي درمي­آيند، در دل اين سه ستون جاي مي­گيرند يا كم­اثر مي­شوند. هويت ملي ايراني كه در طول چند هزاره­ تاريخ ايران شكل گرفته و تغيير و تحول بسيار يافته­؛ بر سه ستون اصليِ جغرافياي ايران، تاريخ ايران و زبان فارسي استوار شده كه در سه دورۀ تكامل زباني از باستانگان تا امروز، زبان ملي و فرهنگي ايرانيان بوده است. شاهنامۀ فردوسي پلي است كه شاعر حكيم ساخته تا بتواند تمدن، تاريخ، زبان و ديگر عناصر تمدني، هويتي و فرهنگي ملت ايران در دوران باستان، همچون خرد و داد به­عنوان بن­مايه­هاي اصلي انديشۀ ايراني و درفش كاوياني به ­عنوان پرچم ملي را به ايران و ايرانيان دورۀ اسلامي انتقال دهد. او در شاهنامه، جغرافياي سرزمين ايران را ترسيم و تاريخ ايران را حكيمانه و همه را به زبان فارسي روايت كرده است، كه زبان ملي ايرانيان و نماد ايرانيت بوده و هست. بدين­سان، او توانسته است با بازنمايي و ثبت جغرافيا، تاريخ و زبان ملي ايران، هر سه ستون هويت ملي ايراني را يكجا در شاهنامه ماندگار سازد.