مقابله پدرسالاري با مادرسالاري در داستان «گلنار و اردشير بابكان» (نقد فمينيستي داستان گلنار و اردشير پاپكان)

بررسي و نقد زنان در شاهنامه فردوسي و بازتاب سيماي آن‌ها، جزو بحث‌هايي است كه هميشه مورد مناقشة متخصصان ادبي بوده است. برخي معتقد به زن‌ستيزانه بودن شاهنامه هستند و برخي ديگر اين مدعا را از اساس مردود مي‌دانند. هدف از انجام اين پژوهش تحليل شخصيت، نقش و تأثير شخصيت زن داستان گلنار با اردشير بابكان با بهره‌گيري از نقد «تصوير زنان» است. شخصيت گلنار نيز همچون برخي ديگر از شخصيت‌هاي زن در شاهنامه منحصربه‌فرد و يكتاست. او برخلاف چارچوب و مفاهيم مردسالارانه عمل مي‌كند و ازاين‌رو تأثير بسزايي بر شخصيت‌هاي مرد و روند داستان باقي گذاشته است. در نقد پيش رو بيان شده كه خويشكاري‌هاي گلنار تحت تأثير فرهنگ كهن ايران، يعني مادرسالاري است. از سويي ديگر نشان داده مي‌شود كه زبان و گفتار فردوسي نيز در ايجاد مفاهيم دوگانه (زن اثرگذار/زن اثرپذير) براي اين شخصيت، مؤثر بوده است. اين مقاله ضمن پرداختن به پيشينه نقد فمينيستي و تصوير زنان به مقوله مادرسالاري و فرهنگ زن‌سالار در ايران پيش از ورود آريايي‌ها و تأثيرش در فرهنگ پس از آن و آثاري چون شاهنامه پرداخته است. در ادامه نقش و شخصيت گلنار و تأثير خويش‌كاري‌هايش در روند داستان بررسي و تحليل مي‌شود.