نگاهي مختصر به هويت اجتماعي در شاهنامه

ملت‌ها در دنياي امروز، به دنبال كيستي و چيستي خود و اثبات آن به ديگران به‌عنوان تأييد هويت ملي خود هستند. اين مسئله يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي هر قوم و ملتي است كه پيشينه‌اي براي خود قائل است. امروزه كشورهاي غربي در پي آنند كه جهان را به سوي يكدست شدن هويت‌ها و ذوب در هويت جهاني هدايت كنند. اين سياست سرانجام به نابودي هويت مستقل ملل غير غربي منجر خواهد شد. هويت ايراني، به‌عنوان يك هويت مستقل، شاخص و تأثيرگذار، در ميان ديگر ملل جهان همواره شناخته مي‌شده است. ايرانيان بنا به تغييرات حكومت و هجوم‌هاي متعدد، با سه نوع هويت روبرو بوده‌اند؛ هويت ملي متمايل به ايران باستان، هويت ملي اسلامي و هويت مدرن. يكي از منابع قابل‌اعتماد براي يافتن هويت هر ملت، ادبيات آن كشور يا ملت است و شاعران و نويسندگان نقش برجسته‌اي در هويت‌سازي و انتقال آن به نسل‌ها داشته­اند. در زبان فارسي، هويت‌سازي در شعر نمود بهتري يافته است و در ميان انواع اشعار، از اين حيث، نوع حماسه سرآمد ديگر انواع ادبي و شاهنامه فردوسي پرچمدار هويت‌طلبي ايراني بوده است. در اين جستار، نمودهاي اجتماعي اين هويت‌گرايي در شاهنامه فردوسي بررسي و توصيف شده است.