تطور ارتباطات هيات‌هاي مذهبي در مواجهه با روند رسانه‌اي شدن

گسترش هر يك از اشكال جديد ارتباطي، بر ارتباطات در حوزه‌هاي گوناگون اجتماعي از جمله ارتباطات ديني تاثيرگذار بوده است. در نگاه نخست، ممكن است به نظر برسد كه گسترش رسانه‌هاي جمعي و اجتماعي، و تشديد رسانه‌اي شدن، ارتباطات آييني هيات‌ها را در معرض تهديد قرار داده است. اين تحقيق در پي پاسخگويي به اين پرسش است كه تشديد روند رسانه‌اي شدن در طول حدود دو دهۀ گذشته، چه ابعاد و پيامدهايي بر ارتباطات هيات داشته است؟ به منظور پاسخگويي به پرسش مذكور، ضمن مروري بر روند رسانه‌اي شدن، آثار و پيامدهاي آن براي هيات تبيين شده است. در كانون بحث از فعاليت‌هاي هيات، آيين و ارتباطات آييني قرار دارد كه به ويژگي‌هاي آيين و كاركردهاي ارتباطات آييني در هيات پرداخته شده است. در اين مقاله استدلال شده است كه گسترش بهره‌گيري از رسانه‌ها و ابزارهاي رسانه‌اي گوناگون اعم از رسانه‌هاي جمعي، به ويژه تلويزيون، و رسانه‌هاي اجتماعي (وب 2)، در طول حدود 2 دهۀ گذشته در ايران، گرچه منجر به بروز برخي پديده‌هاي رسانه‌اي مانند گرايش به فرهنگ شهرت و سلبريتي‌گرايي در ميان برخي فعالان هيات‌ها شده است، اما وجوه آييني هيات‌ها تضعيف نشده‌اند و ارتباطات اجتماعي هيات همچنان پويا است. مقاله بر اين است كه ارتباطات آييني، در مركز فعاليت هيات قرار داشته و به نوعي، ذات فعاليت هيات با ارتباطات آييني پيوند يافته است و ظهور رسانه‌هاي گوناگون، گرچه بر برخي وجوه و سازوكارهاي ارتباطي هيات با مخاطبان تاثيرگذار بوده‌ و فرصت‌ها و چالش‌هايي ارتباطي ايجاد كرده است اما ويژگي‌هاي اساسي هويت هيات، محفوظ مانده است. همچنين راهبردهايي با هدف بهره‌گيري تركيبي از ارتباطات آييني و انتقالي به منظور حفظ پويايي ارتباطات اجتماعي هيات ارائه شده است.