‌‌‌‌نگاهي جامعه‌شناختي به تحولات پيرامون عامليت زنان در هيأت‌هاي مذهبي از آستانه انقلاب اسلامي تاكنون

حضور در فضاي مناسكي عامل مهم جامعه‌پذيري زنان است و هيأت‌ها از جمله پايدارترين مكان‌هايي هستند كه اين فضا را ايجاد مي‌كنند. در پژوهش حاضر تحولاتي كه از سال‌هاي منتهي به انقلاب اسلامي تاكنون پيرامون عامليت زنان در هيأت‌هاي پژوهش حاضر تحولاتي كه از سال‌هاي منتهي به انقلاب اسلامي تاكنون پيرامون عامليت زنان در هيأت‌هاي مذهبي رخ داده، مورد مطالعه قرار گرفته است . روش كار كيفي و جمع آوري داده ها ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از دو روش اسنادي و ﻣﯿﺪاﻧﯽ انجام شده است: اسنادي مانند گزارش‌هاي مربوط به پيمايش هاي ملي ، نتايج پژوهش‌هاي پيشيني، فيلم، صوت و عكس‌هاي مرتبط و نيز استفاده از تاريخ شفاهي و مصاحبه با افرادي كه در بازه زماني مذكور زيسته اند. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد كه طي سال‌هاي منتهي به انقلاب اسلامي، مساجد، حسينيه ها و هيئات كه كانون‌هاي تغذيه و هدايت فكري انقلابيون تبديل شده بود، از شرايط مناسب براي -فعاليت مستقيم زنان (به جز موارد استثنا) برخوردار نبودند و آن‌ها ازطريق مردهاي خانواده يا آشنايان به صورت غيرمستقيم از فعاليت‌هاي انقلابي مطلع مي‌شدند و در جلسات قرآن خانگي اين اطلاعات را با يكديگر ردوبدل مي كردند؛ اما به مرور، با شدت-يافتن جريان انقلاب، زن ها هم به عنوان عاملاني تأثيرگذار، وارد صحنه مبارزات شدند؛ هيأت‌هاي انقلابي- سياسي از مهم‌ترين كانون‌هاي جذب زنان بود. جنگ تحميلي، مقطعي مهم براي ظهور عامليت قدرتمند زن‌ها در هيأت‌ها بود. آن‌ها در كنار جمع‌آوري كمك‌هاي مردمي، عاملان تقويت ايدئولوژي انقلابي و انگيزه مقاومت در پشت جبهه بودند. در دهه 70 اما طيفي از نو انديشان ديني، عاملان مهم تغيير و تحولات در فضاي مناسكي بودند كه به تشكيل هيأت‌هاي زنانه جديد غيرسنتي در شهرهاي بزرگ مثل تهران منجر شد. تا پايان دهه 90 تحول خاصي در عامليت زنان در هيأت‌هاي عمومي مشاهده نشد. در سال جاري اما در واكنش‌ به جنبش «زن، زندگي، آزادي» كه راهبرد برجسته نمودن حضور زنان در عرصه عمومي قوت گرفت، عامليت زنان در هيأت‌ها پر رنگ شد و براي اولين بار ايده ضرورت تشكيل هيأت‌هاي زنان در فضاي عمومي جامعه مطرح شد كه تحولي مهم پيرامون عامليت زنانه محسوب مي شود.