گونه شناسي و تحليل تزيينات حجاري مسجد جامع عتيق اصفهان با تاكيد بر اثار دوره صفويه و قاجار

استفاده از تكنيك حجاري يكي از شيوه هاي متداول تزيينات معماري در بناهاي دوره اسلامي است كه نمونه هاي پرشماري از آنها در مساجد شهر اصفهان مشاهده مي شود كه بررسي مطالعه مقايسه هر يك از آنها مي تواند بازشناسي هويت فرهنگيشان را در پي داشته باشد. تزيينات حجارى مسجد عتيق از نظر تكنيك، به سه گونه برهشته ، برجسته و حكاكي منفي و از نظر كار كرد به كتيبه سنگاب ، محراب تزيينات گلداني، ستون ونيم ستون ها، پنجره هاي سنگي و كله قندي ها تقسيم ميشود بر اين اساس نقوش متنوعي كه در حجاري ها به چشم ميخورد به ترتيب فراواني در گونه هاي هندسي قاب بندي ها گلداني ها، مقرنس پيچ تزييني گره و ديگر نقوش هندسي، خط نگاري (نستعليق، ثلث وكوفى) و نقوش گياهي انتزاعي) دسته بندي مي شود. غناي تزيينات حجاري بناي مسجد عتيق در دوره صفوي و قاجار داراي اشتراكاتي بوده است، اما كاربرد خط ثلث و نقوش گياهي انتزاعي در حجاري دوره صفوي بيشتر و در مقابل خط نستعليق و تلفيق نقوش گياهي انتزاعي و طبيعت گرا در تزيينات حجاري بنا در دوره قاجار بيشتر ديده مي شود. اين نقوش در موارد بسياري تاريخ مشخصي را به همراه ندارد اما موار در قم دار به دوره صفويه و قاجار تعلق دارد. پراكندگي زماني اين آثار به گونه اي است كه نمونه تاريخ داري از قبل ويابين اين دو دوره مشاهده نمي‌شود.