تاريخ بيهقي در جهان ايران‌شناسي

بيهقي تاريخ گرانقدر خود را از حوادث سال 409 ه. آغاز كرد و تا حدود 470 ه. كه به اواخر عمر شريف ديواني‌اش نزديك بود ادامه داد. اين اثر يكي از شاهكارهاي تاريخ‌نويسي ايراني است كه مؤلف توانمندش با استادي تمام ادبيات و تاريخ را به هم درآميخته و يكي از زيباترين آثار فرهنگي ايراني را فراهم ساخته است. اهميت تاريخ بيهقي هم از جهت مستند بودن آن و هم از لحاظ زيبايي متن بدان پايه است كه از ديرباز مورد توجّه ايران‌شناسان و تاريخ‌پژوهان در جهان ايران‌شناسي واقع شده‌است. و. اچ. مورلي و و. ان. ليز در 1862 م. به چاپ و انتشار تاريخ بيهقي در كلكته پرداختند. اين اثر از سوي مؤسسۀ آسيايي بنگال انتشار يافت. يحيي الكشّاب و صادق نشأت ترجمۀ‌اي از تاريخ بيهقي به عربي در سال 1956 م. در قاهره منتشر كردند. الف. ك. آرندز ترجمه روسي تاريخ بيهقي را در سال 1962 در تاشكند و در سال 1969 در مسكو منتشر ساخت. باسورث و دانشمندان ايران‌شناس ديگري نيز در بررسي و توضيح و تحليل اين اثر عظيم كوشيده‌اند. هدف از نگارش اين مقاله بررسي پژوهش ها و آثاري است كه به شرح زندگي ابوالفضل بيهقي و اثر گرانقدر او تاريخ بيهقي پرداخته‌اند.