سهم يك دلآگاه، بيهقي، در نفياستبداد

استبداد، به مثابة پديدهاي سياسي، مبتني بر تجربههاي تاريخي، اساسيترين معضل در مناسبات انساني و اجتماعي، به ويژه در جوامع سنتي شرقي است كه در نگرشي علّت و معلول شناختي، عميق، بساماني و يا نابساماني جوامع بشري، در هر دورة تاريخي به گونه اي وثيق بازبسته به اين مقوله- مفهوم سياسي است. پيامدهاي زيانبار اين پديده و آشفتگيهاي حاصل از آن، كنشگري انديشمندان را در پي خواهد داشت. بيهقي دبير، از جملة همين كنشگران اجتماعي است. او از يك سو، دبير ديوان رسالت و فراتر از آن و از ديگرسو، خردمندي دغدغهمند است. برخورداري او از اين دو ويژگي، نتايجي ثمربخش را در پي داشتهاست: آگاهي از روابط دربار و همزمان، نقادي قدرت و خودكامگي. پژوهش حاضر بر آن است كه به روش تحليل متن، با توجه به نظرية «استبداد شرقي»، كنشهاي بيهقي را نسبت به مقولة استبداد، به رغم مسعود دوستي وي، بازشناسد و ابعاد و چگونگي نمودبخشي آن را تبيين نمايد. واژه هاي كليدي: