انسجام ساختاري و طرح داستاني تاريخ بيهقي

از معيارهاي ارزشمنديِ يك اثرهنري و ادبي، انسجام ساختاري و شكل انداموار آن است. انسجام و طرح اندامواره اي كه بر مخاطب و خواننده تأثير ميگذارد و در اين ميان، كليّت اثر و نيز اجزا و عناصر، باهم پيوندي تنگاتنگ دارند. در يك متن روايي و داستاني سنـّتي كه وحدت هاي سه گانۀ عمل، مكان و زمان وجود دارد، انسجام ساختاري در متن ايجاد ميشود كه برآمده از انتظار خواننده و مخاطب سنتّي از متن ادبي است. تاريخ بيهقي، متني است ذاتاً تاريخي. نويسندة آن با هدف و كاركردهاي تاريخ نگاري به آفرينش اين متن پرداخته است، امّا به رغم اين كاركردها، قدرت ابوالفضل بيهقي در نويسندگي و نگاه هنري بيهقي به مفهوم نوشتن و تاريخ نگاري، موجب شده است وي متني بنگارد داراي پيوستگيِ اجزا و عناصر و طرحي منسجم، به گونهاي كه گويا هر روايت، داراي پيرنگ و طرح داستاني است و اين طرح نظاممند داستاني از يك قسمت اصلي و چندين جزء مرتبط با اين مركزيّت معنايي داستان تشكيل شده است، به سان روايتي كه راوي به صورت شفاهي در حال روايتگري است و در نهايتِ اين فراز و فرودها، خواننده به سبب وجود اين انسجام ساختاري و طرح انداموارة داستاني، گويا خود در صحنهها، رويدادها و كنشها و واكنشها حضور دارد.