بازشناخت الگوي تعاملات فرهنگي ـ سياسي در تاريخ بيهقي براي تدوينِ راهبردهاي ژئوپليتيكي در افغانستان

هرگونه راهبرد ژئوپليتيكي براي تقويت مردم‌سالاري در يك كشور، نيازمند شناخت الگوي تعاملات فرهنگي ـ سياسي مردم آن در طول تاريخ است و تاريخ بيهقي متني كارا براي بازشناخت اين الگوها در افغانستان است. تاريخ بيهقي متني چند ساحتي است و توصيف دقيق كنشها و واكنشهاي حاكمان و مردم برخي از شهرها، شيوۀ برخوردِ فرودستان با فرادستان، مختصات دقيقي از فرهنگ و شيوۀ زيست انسانها، ساز و كار قدرت و سياست در پهنۀ جغرافيايي افغانستان به نمايش ميگذارد. بخش قابل توجّهي از روايت‎هاي اين اثر در مرزهاي جغرافيايي افغانستان كنوني ميگذرد؛ سلطۀ درازمدتِ دودمان غرنوي بر اين سامان، تأثيراتي ژرف بر مردم آن گذاشتهاست؛ با نگاهي گذرا به فراز و فرودهاي سياسي افغانستان در چند دهۀ اخير و مقايسۀ آن با رويدادهاي تاريخ بيهقي، ميتوان همسانيهاي گستردهاي ميانِ سازوكارهاي سياسي و الگوهاي ارتباطي فرادستان و فرودستان در اين دو بازۀ زماني كشف كرد. پژوهش پيش رو در پي آن است كه الگوهاي ارتباطي فرادستان و فرودستان و ساز و كارهاي سياسي در اين متن را تبيين كند تا بتوان از اين دادهها براي درك و در نهايت تدوين راهبردهاي ژئوپليتيكي ـ در راستاي تغيير وضعيت و حاكم كردن يك حكومت مردمي در بلندمدت ـ بهره برد.