بررسي پديدارشناسانه عوامل مؤثر بر تقواي حضور در دانش آموزان دختر موفق شهر كرمان

چكيده: اكنون ما در دوران خاصي از لحاظ تربيتي قرار گرفته ايم. با برداشته شدن مرزهاي قرنطينه اي، بي معنا شدن تربيت گلخانه اي، كمرنگ شدن بايدها و نبايدهاي اخلاقي، جريان يافتن فضاي مجازي در همۀ لايه هاي زندگي بشر و گسترش افسارگسيخته آن، تربيت ديني و اخلاقي نوجوانان و جوانان، كاري به نظر سخت و دشوار مي آيد. ديگر اين‌كه با صرف دور نگه-داشتن نوجوانان و جوانان از محيط هاي آلوده و محدودكردن آنها، نمي توان به تحقق تربيت ديني و اخلاقي قابل قبول اميدوار بود. در اين ميان، يكي از مؤلفه هاي تربيت ديني كه توسط متخصصان حوزه تعليم و تربيت در چنين شرايطي ارائه شده است، مؤلفۀ تقواي حضور است كه در اسلام از آن به عنوان ميزاني براي سنجش ارزش ها ياد شده است. تقوايي كه فرد نوجوان و جوان بدون اجبار عملي و حتي با فراهم بودن شرايط گناه، مرتكب آن نمي‌شود؛ و در عين فعال بودن در محيط اجتماعي، به علت درك حضور خداوند، از گناه پرهيز مي‌كند. هدف از انجام اين پژوهش ، بررسي تجارب زيستۀ دانش آموزان دختر موفق شهر كرمان در زمينۀ تقواي حضور و استخراج علل تقواي حضور مي‌باشد. جامعۀ آماري اين پژوهش دختران نوجوان و جوان موفق شهر كرمان مي باشند كه با توجه به اهداف تحقيق و با توجه به معيارهاي مشخص شدۀ نوجوان و جوان موفق (داشتن تقواي حضور و حضور فعال در جامعه)، حدود نوجوانان و جوانان دختر بين ردۀ سني 15تا 25سال انتخاب شدند. انتخاب اين افراد براساس ارتباط نزديك فرد پژوهشگر با تجربه هاي زيستۀ آنان به عنوان مشاور بوده است و همچنين مشاهدات اطرافيان در مورد موفق بودن فرد در زمينۀ تقواي حضور انجام شده است. روش انجام دادن اين تحقيق پديدارشناسانه و داده ها از طريق مصاحبه عميق نيمه-ساختاريافته، جمع آوري شدندو بعد از بررسي، علل استخراج شده در قالب مضامين اصلي و فرعي ارائه شد. مضامين اصلي شامل علل ديني و علل اجتماعي، بودند ومضامين فرعي بدست آمده عبارتند از :(علل ديني) عدم جاماندن از افراد مذهبي؛ 2. داشتن محاسبۀ نفس؛ 3. ترس از كاهش بركات الهي؛ 4. رزق حلال؛ 5. ارتباط با شهدا؛ 6. قرائت ادعيه و توسل به ائمه عليهم السلام؛ 7. داشتن خودسازي؛ 8. شركت در مراسم مذهبي و دريافت محتواهاي مذهبي؛ 9. خواندن كتاب هاي مذهبي و مناسب؛10. احساس حضور نگاه خداوند و ائمه و جلب رضايت خداوند؛ 11. اعتقاد به درستي دين؛ 12. تلاش براي جذب ديگران به دين و مذهب؛ 13. ديدن نشانه هاي خداوند مثل رؤياي صادقه؛ 14. دعاكردن؛ 15. مشاهدۀ برنامه هاي رسانه و فضاي مجازي با موضوع معاد؛ 16. انگيزه براي يار امام شدن وعلل اجتماعي بدست آمده عبارتند از : 1. انگيزه براي مادر خوب بودن؛ 2. اصالت ريشۀ خانواده؛ 3. دريافت نگاه مثبت ديگران؛ 4. داشتن الگوي خوب مثل معلم، پدر و مادر؛ 5. ديدن شخصيتهاي جامع مذهبي؛ 6. مشاهدۀ صبر پدر و مادر در زندگي. در آخر نتايج تربيتي در قالب راهكارهايي به متوليان امر، در جهت افزايش تقواي حضور ارائه شد.