پهنه بندي خطر سيل رودخانه راپچ در استان سيستان و بلوچستان با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي و مدل HEC-RAS

با افزايش جمعيت و توسعه ساخت‌وسازها و استفاده بي‌شمار از رودخانه‌ها، خواه يا ناخواه به حريم و بستر آن‌ها تجاوز شده است. از آنجايي كه هرگونه دخل و تصرف در رودخانه‌ها باعث ايجاد اختلال در نظم هيدروليكي آن خواهد شد، بنابراين اين نوع از تجاوزها مي‌تواند رژيم رودخانه را تحت تأثير قرارداده و باعث بروز خسارت ‌شود. تغيير شيب و عرض و شكل مقطع ناشي از ساخت‌وساز باعث كاهش ظرفيت جريان و رسوب‌گذاري رودخانه و چندين برابر خسارت ناشي از سيل مي‌شود. در اين تحقيق از مدل هيدروليكي HEC-RAS و نرم‌افزار GIS براي تعيين حد بستر و حريم رودخانه در پايين‌دست رودخانه استفاده شد. به‌منظور شبيه‌سازي سيلاب از مدل هيدروليكي يك‌بعدي HEC-RAS استفاده شد. همچنين پردازش داده‏هاي ژئومتري در محيط GIS توسط الحاقي HEC–GeoRAS انجام شد. با استفاده از نرم‏افزار HyfaRan با توزيع لوگ پيرسون تيپ3، دبي اوج لحظه‏اي براي دوره‌هاي بازگشت مختلف محاسبه شد. دبي با دوره بازگشت 25 ساله در ايستگاه كارياني بالادست بازه مورد مطالعه به ميزان 6380 متر مكعب بر ثانيه به‌دست آمد كه نشان دهنده وضعيت سيلابي و بحراني منطقه مي‌باشد. نتايج به‌دست‌آمده از مدل نشان داد كه عدد فرود در كل بازه مورد شبيه‌سازي كمتر از 1 بوده كه نشان‌دهنده جريان زيربحراني در تمام مسير رودخانه مي‌باشد. همچنين با توجه به تنگ‌شدگي بسيار رودخانه در انتهاي مسير سرعت جريان و عمق جريان بيشتر مي‌شود. نتايج اين تحقيق نشان داد كه استفاده هم‌زمان از سيستم اطلاعات جغرافيايي و نرم‌افزار HEC-RAS موجب افزايش سرعت عمل شده و قابليت بسيار بالايي در شبيه‌سازي رفتار هيدروليكي رودخانه‌ها فراهم مي‌سازد.