فصل نخست كاوش استان شناختي در قواخ تپه ( قباق تپه) كوزران، كرمانشاه

فصل نخست كاوش در قواخ تپه كوزران با موافقت پژوهشكده‌ي باستان شناسي و بر اساس مجوز 99103020 مورخ 26/12/1399 در فاصله‌ي 7 تا 30 فروردين‌ماه سال 1400 به انجام رسيد. قواخ‌تپه براي نخستين بار در بررسي هاي سال 1934 اشميت شناسايي شد و در نقشه اي كه در كتاب «پرواز بر فراز شهرهاي باستاني ايران» منتشرشده، محل آن مشخص گرديده است (Schmidt 1940). دو سه سال بعد تپه در بررسي هاي گذراي اورل اشتاين در دهه‌ي 40 ميلادي مورد بررسي و بازديد قرار گرفت (Stein 1940). اشتاين تنها به نام محوطه اشاره‌كرده و كاوشي در آن انجام نداده است. محوطه مجدداً در سال 1347 در بررسي هاي دشت ماهيدشت توسط علي اكبر سرفراز و همكارانش (محمدرحيم صراف و اسماعيل (احسان) يغمايي) كه در راستاي بررسي هاي استان كرمانشاهان به انجام رسيد مورد بررسي دوباره قرار گرفت (سرفراز و ديگران 1347). نكته‌ي مهم در گزارش سرفراز انتساب محوطه به استناد قطعات سفال خاكستري به دوره‌ي ماد است. اين هيئت ضمن تهيه مدارك و پيشنهاد ثبت اين اثر در فهرست آثار ملي در تاريخ 19/4/1348 موفق به ثبت محوطه با شماره‌ي 865 در فهرست آثار ملي ايران شدند (پرونده ي ثبتي اثر). در سال 1379 طي بررسي هاي عباس مترجم در دشت كوزران، قواخ تپه مجدداً مورد بازديد و بررسي قرار گرفته است. مترجم قواخ تپه را با نام قباق تپه 1 (K.P. 27) معرفي و به وجود سفال هاي دوره‌ي نوسنگي و مس سنگي و دوره‌ي اشكاني در اين تپه اشاره نموده است (مترجم 1377). علاوه بر اين وي به دو برجستگي در نزديكي تپه ي اصلي اشاره ‌كرده و معتقد است كه اين سه محوطه احتمالاً در روزگار اشكاني يك «شهر» را تشكيل مي داده اند (همان 31). وي همچنين استقرار «قباق تپه ي 2 را مربوط به دوره‌ي سلوكي، پارتي و ساساني و قباق تپه ي 3 را مربوط به دوره‌ي اشكاني» دانسته است (مترجم 1377).