پتروشيمي بندر امام: از ايجاد تا پنجاه سالگي

از نامۀ توجيهي عباس زاهدي براي استفاده از گازهاي همراه نفت و ”ضايعات“ پالايشگاه آبادان در 1330 تا به امروز هفتاد و دو سال مي‌گذرد. در اين مدت، صنعت نفت ايران فراز و نشيب‌هاي زيادي را از سر گذرانده و از جامعه‌اي كه واژه پتروشيمي در زبان آن كاربردي نداشت به موقعيتي رسيده است كه صنعت پتروشيمي گسترش يافته و شركت‌هاي ايراني از طرّاحي و مهندسي تا ساختمان و نصب واحدها را انجام مي‌دهند. نقش پتروشيمي بندر امام در اين روند كليدي بوده است. روايت تشكيل شركت پتروشيمي ايران- ژاپن تا فراز و فرودهايي كه به شركت پتروشيمي بندر امام انجاميد نه تنها داستان يك مجتمع توليدي بر كرانۀ خور موسي بلكه داستان صنعت پتروشيمي ايران است: بدون پتروشيمي بندر امام سرنوشت صنعت پتروشيمي ايران به گونه‌اي ديگر رقم مي‌خورد. موضوع اين مقاله كه بر پايۀ مطالعات كتابخانه‌اي و مشاهدات مستقيم ميداني است شرح ماجراها و كتابشناسي از پيدايش فكر طرح اتيلن- آروماتيك تا ايجاد منطقۀ ويژۀ پتروشيمي ماهشهر را بر بستر تحولات صنعت پتروشيمي ايران و در قلمرو جغرافيايي بندر ماهشهر و بندر امام خميني پي مي‌گيرد.