انسان از منظر ده خطبه نهج‌البلاغه

ارتباط مباحث خداشناسي، انسان‌شناسي و جهان‌شناسي با تعابيري كه عرفاً در مطالب و مباحث مختلف در بررسي سرشت و حقيقت انسان و ابعاد وجودي او پيرامون مسائل هستي، شناختي وضع كرده و به كار برده‌ شده، اين است كه انسان كامل، كامل‌ترين تجلي عيني حق تعالي بوده و از اين روي آينه تمام‌نماي جمال و جلال خداوند و لاجرم واسطه در آفرينش امري و خلقي كه داراي دو بُعد مادي و معنوي است، مي‌باشد. بدين جهت، شناخت انسان كامل براي شناخت هستي و هستي‌آفرين، لازم و بلكه واجب است. قرآن و ائمه اطهار (ع) نيز به معرفي، تفسير و تبيين ويژگي‌هاي انسان كامل اقدام كرده‌اند. در اين پژوهش به روش توصيفي-تحليلي در حد مجال به صورت كتابخانه‌اي از خطبه‌هاي شماره 23، 82، 110، 113، 127، 146، 192 و 227 حضرت علي(ع) در نهج‌البلاغه در خصوص توصيف انسان كامل پرداخته‌ايم و نتيجه گرفتيم كه به علت دو خصلت «پيچيدگي» و «گستردگي» وجودي انسان، اين موجود قابل تعريف نبوده و ابعاد وجودي او را كاملاً نمي‌توان تعيين نمود. نگرش‌هاي وجودي كه نهج‌البلاغه درباره انسان داراست، كاملاً مورد تأييد تأملات و كاوش‌هاي عقلاني مي‌باشد و اين حقيقت نشانگر نقطه قوت و توانايي نهج‌البلاغه است.