واقع گروي معرفتي در نگاه شهيد آيت الله محمد باقر صدر

بر كسي پوشيده نيست كه از ديرباز دغدغه اصلي فلسفه شناخت واقعيت و تمايز آن از غير واقع بوده است و هميشه فلسفه با روش عقلي و استدلالي تلاش در تحقق اين موضوع داشته است,اهميت اثبات واقع در معرفت به اندازه اي است كه ميتوان اين موضوع را يكي از دغدغه هاي اصلي فلاسفه در گذشته تا به عصر حاضر و در غرب و شرق بيان كرد با پيشرفت علم و دانش كه باعث بوجود آمدن شكاكيت نوظهور در معرفت شده و اين شكاكيت منشاء و مبدايي براي بوجود آمدن تفكرات متفاوتي در موضوع معرفت گرديده است فلسفه اسلامي به عنوان يك فلسفه تراز وظيفه ي اثبات واقع در معرفت را دارد نتايج اين تحقيق كه با روش تحليلي توصيفي و با هدف واقع گروي معرفتي در نگاه شهيد صدر انجام پذيرفته,حاكي از آن است كه اين دانشمند اسلامي به اين امر معتقد است كه ادراكات بشرى بر دو قسم است. تصور و تصديق. تصور با تمام اقسامش، ارزش خارجى و عينى ندارد. زيرا تصور وجود اشياء براى ما و در ادراك ماست. و اين نحوۀ هستى، بدون اضافه به خارج، حكايتى از خارج نخواهد داشت. آنچه داراى ويژگى بيرون‌نمائى است؛ شناخت تصديقى است. تصديق حتى از وجود خارجى تصور هم حكايت مى‌كند. نتيجه بعدي كه ميتوان از بيانات ايشان گرفت اين است كه سرچشمه و پايۀ همۀ علوم و دانشها، شناختهاى تصديقى ضرورى هستند، كه براى صحت و ضرورت آنها، نيازى به دليل و برهان نيست. بلكه عقل سليم، صحت و اعتقاد به اين قسم را ضرورى مى‌داند. مسائلى چون اصل عدم تناقض، اصل عليت و اصول اوليۀ علوم رياضى، از اين دسته‌اند، كه در پرتو آنها ساير شناختها برپا مى‌شوند. و هرچه انديشۀ انسان، در تطبيق آنها دقيقتر باشد از لغزش و خطا مصونتر خواهد بود، در حقيقت، ارزش هر شناختى بستگى به اين دارد، كه چگونه آن شناخت از اين پايه‌هاى اوليه بدست آمده باشد و اصل ديگر در اين امر اين است كه كه صحت و اعتبار هر شناخت تصديقى، بستگى به مقدار موازنۀ آن با اصول اوليۀ عقلى دارد.