نگاهي به فرش دست‌باف ايراني در بازخواني سفرنامه‌هاي زنان اروپايي

فرش دست‌باف با توجه به ماهيت توليد و كاربردش در فرهنگ ايران طي گذر زمان چه به صورت فيزيكي و چه فرهنگي، اقتصادي رد پاي اندكي باقي گذاشته است لذا براي پژوهش در اين حوزه نياز به منابع مختلفي است. نوشته‌هاي سفرنامه نويسان و تاريخ‌نگاران يكي از اين منابع است، كه در اين ميان از قرن هيجدهم به بعد فرصت‌هايي نيز براي زنان جهت نوشتن سفرنامه ايجاد شد. اين پژوهش نظري با بازخواني 7 جلد از سفرنامه‌هاي در دسترس كه نويسندگان آن زنان بوده و به ايران سفر كردند، به‌دليل نوع نگاه و سهولت حضور اين زنان در اندروني‌ها و مناسبت‌هاي خصوصي و خاص (عروسي، حمام، درمان و زايمان و ...) كه به عنوان امتياز مهمي در نظرگرفته شده است، تلاش دارد به بازنمايي و چگونگي توصيف فرش و اهميت موضوع آن با توجه به دفعات اشاره پاسخ دهد. شيوه گردآوري اطلاعات در اين پژوهش مطالعه اسنادي و كتابخانه‌اي و يك تحقيق توصيفي- تحليلي است. نتايج نشان مي‌دهد كه در سفرنامه‌هاي مورد بررسي مجموعاً 259 مرتبه به فرش به عنوان زيرانداز از جنبه‌هاي مختلف بافت، مواداوليه، رنگرزي و... در مراسم‌هاي جشن و اعياد، مجازات، دهه محرم، هديه و پيشكش و تجارت اشاره شده است كه مادام ديولافوا و ايزابلا برد بيشترين فراواني از اين اشارات را داشتند.