سنگ‌جوري‌هاي پيشرفته؛ حلقه‌ي گمشده در صنعت فرآوري مواد معدني ايران

Sensor-Based Ore Sorting; The missing link in Iran s mineral processing industry

سنگ‌جوري يك فرآيند پيش‌تغليط مي‌باشد كه در صنعت كانه‌آرايي براي براي توليد كانسنگ كم عيار در مراحل اوليه فرآوري، توليد كنسانتره نهايي و يا تفكيك يك خوراك به دو محصول با عيار بالا و عيار پايين كاربرد دارد. در اين مقاله ضمن معرفي دستگاه‌هاي سنگ‌جوري پيشرفته كه مجهز به حسگر مي‌باشند، اصول كار متداولترين حسگرها به همراه كاربرد هر يك مورد بررسي قرار گرفته است. يك دستگاه سنگ‌جوري از چهار بخش آماده‌سازي (شامل دانه‌بندي و تميز كردن سطح ذرات)، خوراك‌دهي (شامل تفكيك ذرات از يكديگر و ورود دانه‌اي آنها با نرخ يكنواخت و مشخص به بخش حسگرها)، شناسايي و پردازش داده‌ها (شامل حسگرها و پردازش‌گر) و تفكيك مكانيكي ذرات (شامل جت آب، دريچه‌هاي لولايي، شيرهاي هوا و يا نازل‌هاي مكش) تشكيل شده است. حسگرها مهمترين بخش يك دستگاه سنگ‌جوري هستند كه در صنعت بيشتر از حسگرهاي نوري، انتقال اشعه ايكس، فلورسانس اشعه ايكس، مادون قرمز نزديك، الكترومغناطيس، رايومتري و ليزي استفاده شده است. علاوه بر آن از حسگرهاي لومينسانس، فتومتريك، حرارتي و نوتروني نيز مي‌توان در سنگ‌جوري استفاده كرد. مطالعات نشان داده است كه عمليات سنگ‌جوري مي تواند براي فرآوري طيف گسترده‌اي از كاني‌ها از كانسنگ اورانيوم تا الماس، طلا، كاني‌هاي سولفيدي، كاني‌هاي فلزات پايه (كانسنگ‌هاي مس، سرب، روي، قلع، تنگستن، آهن) و كاني‌هاي گرانبها (طلا، الماس، گروه پلاتين)، كاني‌هاي صنعتي (از قبيل تالك، سنگ آهك، مرمر، كلسيت، ژيپس، كوارتز، منيزيت، فلدسپارها، سنگ نمك، بورات و ...)، زغال‌سنگ و كاني‌هاي قيمتي و نيمه‌قيمتي بكار رود.