بررسي تطبيقي «شعرهاي وطني» معروف رصافي و ميرزاده عشقي

A comparative study of the famous patriotic poems by Maarouf Rasafi and Mirzadeh Eshghi

«ميهن» كه معادل عربي آن «وطن» مي‎‏باشد، در بسياري از لغت‏نامه ‏ها از قبيل دهخدا، معين و... به عنوان محل اقامت، محل تولد، زادبوم و ... تعريف شده است. البته اين تعريف‏ها كامل نمي‏باشد. مفهوم وطن در حقيقت عبارت است از قلمرو جغرافيايي معيني كه مردماني با پيشينه تاريخي و فرهنگي مشترك و قهرمانان مشترك به عنوان يك ملت در كنار يكديگر زندگي مي‏كنند. وجود اين عناصر مشترك سبب احساس وطن دوستي و تعلق خاطر به آن قلمرو ميشود. وطن با چنين مفهومي به انسان هويت مي‏بخشد از اين‏رو زماني كه وطن در معرض خطر قرار گيرد، انسان احساس نا‏امني مي‏كند و براي رفع اين مشكل مي‏كوشد. در ايران و عراق قرن نوزدهم شاهد خيزش‏هاي سياسي و اجتماعي بوديم، در پي آن به شكل‏گيري مضامين جديدي از قبيل وطن و وطن‏دوستي انجاميد. اين پژوهش با روش توصيفي- تحليلي به بررسي تطبيقي «وطنيات» در شعر دو شاعر آزادي معاصر ايراني و عراقي، ميرزاده عشقي و معروف رصافي كه صراحت در گفتار و جسارت در بيان عقايد از خصوصيت بارز هردو بوده است، پرداخته است. سعي نموده‌ايم ابتدا با بررسي اوضاع وطني و سپس بررسي مفهوم وطن ونيز طبقه بندي وطنيات اين دو شاعر ديدگاه‏هايشان را در زمينه هاي مختلف وطني تحليل نماييم. نتايج پژوهش حاكي از اين است كه چون هر دو از اوضاع سياسي- اجتماعي حاكم بر كشورشان ناخرسند بودند، نارضايتي خود را در قالب شعر براي آگاهي و بيداري مردم از وضعيت اسفبار موجود ابراز داشتند و نسبت به رخدادهاي موجود به دفاع از وطن و مردم پرداختند.