روش‌شناختي پژوهش الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت ‌محيط‌زيست در 1413-1403

بند 9 سازوكار اجراء، ارزيابي، نظارت و به‌روزرساني سند الگوي اسلامي پيشرفت، پايش روند كلي پيشرفت كشور با حمايت، هدايت و كاربست پژوهش‌ها در بازنگري‌ ده‌ساله و اصلاحات موردي اين سند را پيش‌بيني كرده است. بنابراين، پس از تصويب و ابلاغ آن، روش‌شناختي اين پژوهش‌ها، ابرچالش كشور در بازه 1413-1403 است. پيش‌فرص مقاله براي رويارويي با اين چالش، اين است كه كاربست‌هاي پژوهش در بازه مذكور، با مباني خداشناختي، معرفت‌شناختي، انسان‌شناختي، جامعه‌شناختي، ارزش‌شناختي، دين‌شناختي و ايران‌شناختي سند بايد ‌سازگار باشد. بنابراين، سؤال پژوهش اين است: چگونه روش‌شناختي پژوهش‌هاي زيست‌محيطي را بايد تبيين كرد تا آرمان‌هاي سند را با تدابير پيش‌بيني‌ شده براي حوزه محيط‌زيست تحقق بخشيد؛ زيرا، روش تبيين، هدف يا غايت را در نظر دارد. نتايج نشان داد كه از تبيان متعادل نسبت حقيقت طبيعت به واقعيت جاري محيط براي توليد بايست‌هاي حامي و هادي اين سند بايد استفاده كرد كه حقيقت طبيعت بر مبناي حديث هر كدام از شما مسئول هستيد و واقعيت جاري محيط بنا بر قرآن: خداوند هيچ‌كس را جز به‌ قدر توانايي‌اش تكليف نمى‌‏كند. آنچه (از خوبى‏) به دست آورده به سود او و آنچه (از بدى‏) به دست آورده به زيان او است تبيين شد. به همين دليل، پژوهشگران محيط‌زيست براي تحقق تبيان متعادل دو اصل قداست طبيعت و اين‌هماني قرآن و طبيعت را بايد مد نظر قرار دهند.