«پيشرفت» به‌ مثابه سيستم جامع پيچيده سازگارشونده و نقش «الگو» در تحقق آن؛ چالش‌ها و راهكارها

شتاب تحولات در عرصه‌هاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فناوري و رقابت فشرده الگوهاي پيشرفت و توسعه موجب شده است كه دستيابي به پيشرفت و لوازم و امكانات تداوم آن به ‌مثابه يك سيستم جامع مد نظر قرار گيرد. از سوي ديگر، همه منابع مادي و معنوي، الزامات مسير دشوار و پيچيده پيشرفت، داراي اولويت يكسان و هم‌قدر نباشد. لازم است پيشرفت به ‌مثابه «سيستم جامع پيچيده سازگارشونده» و نقش و تكليف الگو به ‌مثابه نقشه راه و برنامه اقدام در دستيابي به آن به‌ صورت مفهومي و عملياتي فهم و تبيين شود. در واقع، نقش و شانس كليدي الگو در ريل‌گذاري و هموارسازي مسير پيشرفت همه‌جانبه به ‌واسطه رويكرد سيستمي به موضوع و مفهوم پيشرفت است. در اين مقاله، سعي شده است با استناد به دانش و تجربه و منابع و اسناد موجود، چرايي و چگونگي نگاه به پيشرفت به ‌مثابه سيستم جامع پيچيده سازگارشونده و نقش الگوي اسلامي ايراني در دستيابي به آن توضيح داده شود. از اين منظر، بايد زيرسيستم‌ها و سلسله‌مراتب و شبكه وظايف و اختيارات آنها در سيستم جامع پيشرفت درك و تعيين شود. مسائل پيشرفت عمدتاً ناشي از ساده‌انگاري و عدم كاربست صحيح رويكرد سيستمي به ويژه نظريه سيستم‌هاي پيچيده سازگارشونده در تعريف، سياست‌گذاري، تنظيم‌گري، برنامه‌ريزي، اجرا و نظارت در حوزه منابع، فرايندها، دستاوردها و پيامدها با ديد جامع، مستمر و مشاركتي به ويژه هم‌آفرينانه، است. ساده‌انگاري، كم‌توجهي به زمينه و محيط و غفلت از اعجاز مشاركت، هم‌افزايي و هم‌آفريني اشخاص و نهادها دست‌كم سه چالش و مسئله كليدي در مسير پيشرفت‌اند كه بايد با اتخاذ رويكرد سيستم‌هاي جامع پيچيده سازگارشونده، حل ‌‌و فصل شود.