بررسي چگونگي كاربرد وجه فعل التزامي در غزليات مولوي

Investigating how to use the subjunctive verb in Molavi s sonnets

در اين پژوهش كوشش شده تا از ميان انواع وجه فعل هايي كه در غزليات مولوي بكار رفته است، وجه فعل التزامي از نظر نحوه ي كاربرد فعل از بعد معنايي و همچنين ميزان تأثيرگذاري اين وجه فعل، در سخن واكاوي شود روش تحقيق در اين پژوهش، كتابخانه اي، آماري و توصيفي–تحليلي است. دامنه ي پژوهش، پنجاه غزل از مولوي است كه به ترتيب الفبايي، مطالعه و فيش برداري شده است. سپس؛ با گرفتن بسامد آماري به روشي علمي و دقيق، انواع وجه فعل و بطور خاص، وجه فعل التزامي بررسي، توصيف و تحليل شده است. نتايج نشان داد كه از مجموع 232 جمله اي كه در ابيات پنجاه غزل مولوي وجود داشت، 243 مورد وجه فعل التزامي و 50 وجه فعل التزامي شرطي، 9 مورد دعايي، 4 مورد تمنا، تأسف، تأكيد و سوگند، 3 مورد شك و 1 مورد آرزو و دعا بكار رفته بود. همچنين در بررسي معاني ثانويه جمله ها و افعال خبري، توجه مولانا به مفاخره، اظهار انبساط و نشاط، دعا، و ملامت، هشدار، اندوه و تأسف و در نهايت روشنگري و ارشاد بيش از ساير معاني بوده است، كه مي تواند نشاني از والا منشي و انبساط و انقباض احوال دروني و همچنين استغراق در مقام رضا باشد. اينگونه تصاوير متناقض دروني كه به دليل عرفان و غرق شدگي در وحدت وجود است، در سرتاسر غزليات مولانا، همچون مثنوي كبير، رخ مي نمايد.