بن مايه هاي روانشناختي مفهوم عشق در مثنوي و مقايسه آن با نظريه هاي صاحبنظران غربي(فرويد، بالبي، اشترنبرگ، جانسون، فروم، مازلو)

همانطوركه میدانیم عشق، یكی از مهمترین و درعینحال بحثبرانگیزترین مفاهیمی است كه تاكنون از دیدگاههاي متنوع، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتهاست. سالهاست كه دانشمندان علوم مختلف درباب حقیقت و چگونگی آن، تحقیقات گستردهاي را انجام و ماحصل آن را در كتابها و مقالات متعدد انتشار دادهاند. یكی از موارد اساسی و قابل تأمل در این موضوع، توجه به مشخصه روحی_ روانی آن است. از آنجاكه عشق، احساسی است كه با شخصیت و روان فرد ارتباط تنگاتنگی دارد، بنابراین نظریات روانشناسان درباره ماهیت و چیستی آن متفاوت است؛ زیرا هركس با توجه به ویژگیهاي ذاتی، قابلیتهاي روحانی و نیز جهانبینی خاص خود، جنبههاي مختلفی از آن را در وجود خود درك میكند و بروز میدهد. از طرف دیگر دیدگاه عارفان نیز به نوعی متأثّر از ریشههاي روانمدارانه عشق به همراه دریافتهاي درونی و ذوقی و همچنین احوال ماورائی است. دراصل اینان با اشراف بر ضمایر، استعداد هر انسانی را از این مفهوم و پذیرش آن مورد تحلیل و ارزیابی قرار دادهاند و براي آن با توجه به پذیرندگیهاي گوناگون افراد، انواع مختلفی قائل شدهاند و این دقیقاً همان چیزي است كه امروزه با گسترش علم و فناوري و تكامل علمالنفس ، در چاچوب مكتبها و نظریههاي بیشمار به اثبات رسیدهاست. در این میان مولوي، یكی از معدود كسانی است كه در كتاب خود (مثنوي) ، در قالب یك عارف عالم، درباره این امر از جهات روانشناختی، عرفانی، اجتماعی، دینی، لغوي و ریشه شناختی كنكاش نموده و به نتایج جامعی دست یافته است. این مقاله كوششی است در جهت نقد ابعاد روانی عشق در مشرب عرفانی مولانا و مقایسه آن با نظریات ارائه شده توسط روانشناسان در مكاتب معتبر غربی. درواقع برآنیم تا شباهتها و تفاوتهاي میان این عقاید و مزیتهاي یكی بر دیگري را مورد نقد و داوري قرار دهیم.