رابطه دين و آزادي براساس آيه‌ «لا اكراه» در تفسير مفاتيح الغيب و الميزان

The relationship of religion and Azadi Prasas verse “No compulsion” Dar Interpretation of the keys to the unseen and the balance

ورود انقلاب اسلامي به دومين مرحله‌‌ خودسازي، جامعه‌پردازي و تمدن‌سازي كه نقطه كانوني بيانيه گام دوم انقلاب اسلامي است، در سايه شناخت و باور عميق به آموزه‌هاي ديني امكان‌پذير است. از جمله مهمترين دغدغه‌هاي انسان معاصر، در راستاي فهم آموزه‌هاي ديني، «رابطه دين و آزادي» است كه از گذشته مورد توجه انديشمندان بوده است. در راستاي اثبات آزادي، به آيه شريفه «لَا إِكرَاهَ فِي الدِّينِ» (بقره/256) تمسك شده است. نوشتار حاضر با روش توصيفي- تحليلي به بررسي اين مسأله با محوريت تفسير اين آيه درمفاتيح الغيب فخررازي و الميزان علامه طباطبايي، پرداخته است. بر پايه يافته‌هاي اين پژوهش، فخر رازي طبق اين آيه معتقد است كه، تمام كارهاي انسان از جمله اعتقادات و باورهايش جزء امور اختياري است و هيچ‌گونه اجباري در آنها وجود ندارد؛ بنابراين، آيه شريفه بيانگر آزادي تكويني در تمام شؤون زندگي است. بر اساس اين، آزادي تكويني انسان با مجموعه احكام تشريعي دين منافاتي ندارد. به باور علامه طباطبايي اين آيه ناظر به آزادي در عقيده است؛ اما انسان پس از پذيرش هر دين بايد نسبت به مجموعه دستوراتش التزام عملي داشته و به آنها مقيد باشد.