بررسي ويژگي‌هاي استاد موفق در آموزش مجازي از منظر دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي مشهد

تغيير و تحولات سريع تكنولوژي در عصر جديد همه ابعاد زندگي ازجمله تعليم و تربيت را دستخوش تغييرات شديد نموده است؛ بنابراين نظام‌هاي آموزشي و برنامه‌هاي درسي آن براي پاسخگويي مناسب به نيازهاي فزاينده جديد بايد تدابير درخوري بي انديشند. يكي از اين اقتضائات و نيازها، بهره‌گيري از آموزش‌هاي مجازي است (عباسي،1398). ظهور ويروس كرونا و بحران ناشي از آن اين اقتضاء را چندين برابر نمود به‌گونه‌اي كه بسياري از مراكز آموزشي در دنيا لاجرم به‌سوي آموزش‌هاي مجازي سوق پيدا نمودند. آموزش‌هاي مجازي، از آموزش‌هاي مكاتبه‌اي ساده به‌عنوان يك تجربه يادگيري پيشرفته و تعاملي شروع شد (منتظر و گشول دره، 1399) و به سبب استفاده از روش‌هاي جديد موجبات كارايي و اثربخشي بيش‌ازپيش نظام‌هاي آموزشي را فراهم مي‌نمايد. از آموزش‌هاي الكترونيكي تاكنون تعاريف بسياري ارائه شده است ازجمله: آموزش‌هاي مجازي بهره‌گيري از ابزارهاي تكنولوژيكي گوناگون است كه يا مبتني بر وب بوده و يا توسط آن منتشر مي‌شود و در خدمت اهداف آموزشي است (گريسون، 1383). در حال حاضر آموزش الكترونيكي به لحاظ دارا بودن ويژگي‌هاي مهمي ازجمله فراگير محور بودن، خودكفايي فراگير، يادگيري در 7/24، كم كردن هزينه‌ها با استقبال زيادي روبه‌رو شده است؛ اما بايد توجه كرد كه اضافه كردن تكنولوژي نوين به نظام آموزشي نبايد تنها بر اساس احساس نياز عمومي و حركت به‌سوي بهتر شدن صورت گيرد بلكه توجه به بسياري از جنبه‌ها ازجمله توجه به زيرساخت‌هاي فرهنگي، انساني و تكتولوژيكي الزامي است (اعلامي و همكاران، 1398). همان‌طور كه براي استقرار هر برنامه‌اي توجه به پيش بايسته‌ها و ايجاد زيرساخت‌هاي آن شرط اساسي براي تضمين موفقيت آن برنامه است، توسعه و ارائه آموزش‌هاي مجازي نيز مستلزم شناخت و توجه به الزامات و زيرساخت‌هاست (رحماني، 1398) و بايد آن را به‌عنوان يك فرصت بپذيريم و با بسط و گسترش زيرساخت‌هاي مختلف فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي، سخت‌افزاري و نرم‌افزاري در گسترش و ارتقاي آن بكوشيم. براي فهم محيط آموزش الكترونيكي بايد تصوير جامعي از عناصر و ابعاد مختلف دخيل در آن داشت. ازجمله عناصر اساسي دخيل در امر آموزش الكترونيكي، مدرس (استاد) است. به‌نحوي‌كه توسعه و بقاي نظام‌هاي آموزشي علاوه بر عوامل زيرساختي و بودجه، به كيفيت تدريس آن‌ها وابسته است. مدرس براي ورود به آموزش‌هاي مجازي و موفقيت در آن بايد داراي يكسري ويژگي‌ها و توانمندي‌هاي خاص باشد. بااين‌وجود به نظر مي‌رسد آموزش‌هاي مجازي در دوران كرونا به دليل عدم فراهم بودن برخي زيرساخت‌ها ازجمله آمادگي كم اساتيد و دارا نبودن برخي ويژگي‌هاي لازم براي ورود به آموزش‌هاي مجازي با چالش‌هايي روبرو شد. به همين دليل ارزيابي نظرات ذي‌نفعان اين آموزش‌ها به‌ويژه فراگيران، در خصوص ويژگي‌هاي لازم جهت موفقيت اساتيد در آموزش‌هاي مجازي، حائز اهميت است. اين نظرات مي‌تواند برنامه ريزان را در جهت رفع مشكلات و نقاط ضعف راهنمايي نموده و آن‌ها را به سمت اقدامات اصلاحي مناسب هدايت نمايد (فقيهي و همكاران، 1398). كمتر پژوهشي در اين زمينه انجام شده است به همين دليل در اين پژوهش به بررسي ويژگي‌هاي استاد موفق در آموزش مجازي از منظر دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي مشهد پرداخته شد.