درآمدي بر رابطۀ ادبيات و جامعه

تولید هنر نمیتواند كاملاً از زمینۀ اجتماعی دور باشد؛ زیرا هر هنري در یك زمینۀ اجتماعی خلق میشود. هنر میتواند هدفهاي اجتماعی را به دو صورت مختلف بیان كند، و محتواي اجتماعی آن میتواند یا افشاگري صحیح، یعنی ابزار باورها، بیان مرامها و تبلیغات مستقیم، یا در قالب نگرش غیرمستقیم تمثیل و كنایه كه نهفته در آثار به ظاهر تهی از اشارات اجتماعی است، باشد. ادبیات نیز به عنوان شاخهاي از هنر، از این قاعده مستثنی نیست، و ارتباط آن با جامعه و شاخصههاي اجتماعی شكل گرفته در آن، از زوایاي مختلف بررسی میشود. در این مقاله با مرور نظریات مختلف جامعهشناسی ادبی، ارتباط ادبیات و جامعه به صورت دقیق تحلیل و به آثار با نمونههاي مختلف رویكردهاي اجتماعی در ادبیات فارسی اشاره میشود. در این زمینه با تأكید بر دادههاي توصیفی، یافتهها به صورت تحلیلی و مفاهیم ادبی و جامعهشناسی به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار میگیرد.