حسن صباح و اسماعيليه در تاريخ جهانگشا

حسن صباح كیست؟ شخصیت او چگونه ارزیابی می شود؟ شاخص ترین فعالی تهاي او در چه زمین ههایی بوده است؟ حسن صباح از داعیان بزرگ اسماعیلیه به شمار م یرود. او فردي كنجكاو با ذهنی جستجوگر و اهل مناظره و جدل با دیگران حتی درباره دین و مذهب خویش بوده و با داعیان اسماعیلی هم چون عبدالملك عطاش و مومن آشنا شده و به آن مذهب گرایش پیدا كرده است. از عبدالملك عطاش نیابت دعوت گرفته و با تكیه بر سیاست مدبرانه و نبوغ ذهنی خویش به تبلیغ آیین اسماعیلیه پرداخته است تا زمینه هاي قیام خود را آماده نماید. حسن صباح قبل از هر چیز الموت را پایگاهی براي استقرار خود و یارانش برگزید. داشتن جرأت و جسارت، اراده قوي، توانمندي براي فرمان روایی، داشتن ایدئولوژي و آگاهی از راز و رمز رهبري و سازماندهی، مهم ترین ویژگی هاي شخصیتی او هستند. حسن صباح مردي آزاد اندیش بود و هیچ چیز نم یتوانست مسیر فكري و عقیدتی او را عوض كند. آن چه را حقیقت تشخیص م یداد، براي اثبات آن تلاش میكرد، از فدائیان به عنوان مه مترین سلاح و ابزار كارساز براي پیشبرد اهداف خویش سود میجست. حكیم نزاري قهستانی از پیروان اندیشه هاي او به شمار م یرود. در این مقاله اندیشه هاي اسماعیلیه، شخصیت حسن صباح و فعالیت هاي او بر مبناي تاریخ جهانگشا مورد بررسی قرار گرفته است.