حق تعويض يا استرداد كالا معيوب در حقوق ايران و اسناد بين المللي

حق استرداد یا تعویض كالا عموماً در مورد كالای معیوب یا تخلف از شرایط قراردادی و تعهدات مطرح می شود و عیب مبیع از دیرباز مورد توجه فقهای امامی بوده و در ذیل عنوان خیار عیب به شرح و بسط آن همت گمارده اند. به نحوی كه بهترین تعاریف از عیب را می توان در آثار آنها جستجو كرد. همین معنا وارد قانوگذاری ما گشته و در حقوق سنتی ایران عیب مبیع باعث بروز اختیار برای مشتری جهت اخذ ارش و یا فسخ بیع می باشد. این زمینه نسبت به كالای یكه عموماً بصورت ابتدایی تولید و تكثیر می شد مناسب به نظر می رسید. اما عصر صنعتی شدن و تولید انبوه كالاهای مختلف اقتضائات دیگری را می طلبد و ضمانت اجراهای گذشته كارآمدی خود را از دست داده اند. كالاها توسط شركتهای بزرگ و قدرتهای اقتصادی به بازار عرضه می شوند و نظام پیشین كه تنها به خریدار كالای معیب اختیار اخذارش و یا فسخ را می داد، ناكافی است. در حقوق غربی این نیاز به حمایت بیشتر خریدار و مصرف كننده منجر به بروز نظریه الزام به جایگزینی كالای معیوب یا استرداد آن برای متعهد یا مصرف كننده و ایجاد مسئولیت محض برای خسارات ناشی از عیب كالا برای تولید كننده كالای معیب شد. این پژوهش به روش كتابخانه ای جمع آوری و با روش توصیفی - تحلیلی و با هدف تشریح و تطبیق مقررات نظام حقوقی ایران با اسناد بین المللی در خصوص حق تعویض و استرداد كالا مورد بررسی قرار گرفته است.