اي قوم به حج رفته كجاييد ؟ محصول نگاهي عارفانه به حج

حج به عنوان تجلی گاه محض و زیبای یكرنگی، معنویت و عرفان، همواره مورد توجه انسان، با افكار و عقاید گوناگون بوده است. ابعاد اجتماعی، سیاسی، عبادی، عرفانی، اخلاقی و ادبی حج، سبب گردیده تا هر فرد و گروهی، با تكیه بر عقاید و ظرفیت فكری خود، از زاویه خاصی بدان بپردازد. از ایران رو برخی گرفتار زیبایی های ظاهری حج شده اند؛ و بعضی دیگر دلباخته معنویت و زیبایی های باطنی آن گردیده اند. در مقاله حاضر، مسأله حج از دیدگاه عارفان، با محوریت غزلی مشهور از مولوی، مورد بررسی قرار گرفته است. مولانا در این غزل كوتاه و سرشار از معنویت، با نگاهی تیزبین و باطن گرا، فلسفه حاكم بر حج را، از دید عارفان، بیان می كند. او و بسیاری از عارفان دیگر، اگر چه به ابعاد گوناگون حج اذعان دارند، اما رسیدن به معشوق و دیدن صورت بی صورت او را بالاترین دست آورد حج می دانند كه به استناد آیات قرآن، به زمان و مكان خاصی اختصاص ندارد و در هر لحظه و در هر كجا امكان پذیر است.