بررسي و مقايسه آبكند ها و عوامل مؤثر در بروز آنها در شرايط اقليمي خشك و مرطوب استان مركزي

فرسایش آبكندی یكی از انواع مهم فرسایش بوده كه باعث تلفات قابل توجه خاك و از بین رفتن اراضی زراعی می گردد. چگونگی و شرایط تشكیل و توسعه آبكندی در شرایط متفاوت اقلیمی یكسان نیست ، لذا با توجه به متفاوت بودن مكانیسم اقدامات كنترلی نیز متمایز می گردد . به منظور بررسی این موضوع در استان مركزی خصوصیات مناطق آبكندی دو اقلیم مدیترانه ایی معتدل (منطقه ظهیر آباد بعنوان معرف )و خشك بیابانی (منطقه رباط ترك بعنوان معرف ) در نظر گرفته شد . در هر منطقه با انجام نقشه برداری و نمونه برداری خاك، خصوصیات مورفومتری ك، خصوصیات خاك و تشكیل آبكندها مشخص شد . نتایج نشان می دهد كه در اقلیم خشك تر استان (خشك بیابانی) وسعت مناطق آبكندی بیشتر از اقلیم مرطوب تر (مدیترانه ایی معتدل) است. در اقلیم خشك بیابانی ، مقدار بارش سالانه كم بوده، لذا و شوری و قلیائیت خاك ، ساختمان خاك ناقص بوده و توزیع عناصر SAR و Esp، Ec به علت بالا بودن مقادیر در خاك یكنواخت و مناسب نیست . بنابراین بسیار مستعد برای فرسایش می باشد و تأثیر انسان در تشدید فرسایش آبكندی در این مناطق قابل توجه است . حتی در این شرایط اقلیمی شكل آبكندها معمولاً پنجه ایی و طویل بوده و تراكم آنها نیز زیاد است . ولی در اقلیم مدیترانه ایی معتدل ، به لحاظ وجود بارشهای مناسب سالانه و شرایط اقلیمی مساعدتر، معمولاً عوامل غیر طبیعی در بروز آبكندها تأثیر بسزایی دارند، عواملی مانند تغییر كاربری ها ، الگوهای نامناسب كشاورزی، سازه های نامناسب و در صورت وجود عوامل نامناسب محیطی مانند بافت نامناسب خاك بر شدت عمل فرسایش آبكندی می افزاید . لذا در این اقلیم آبكندها عمدتاً در اراضی زراعی دیده می شود و دارای اشكال خطی هستند. مقایسه ایی كه روی آبكندهای دو اقلیم صورت گرفت، نشان می دهد كه مكانیسم و شدت تخریب یكسانی ندارند، لذا اقدامات كنترلی نیز مشابه نخواهد بود.