احياي مديريت مشاركتي براي شكوفايي اقتصادي روستاها درآمدي به جايگاه نهادشناسي در تبيين الگوي بومي پيشرفت

مقاله ابتدا به معرفي نهاد و نهادشناسي و توصيف استفاده ابزاري غرب از تكنولوژيِ نهادسازي براي گسترشِ الگوي غربي توسعه در جهان مي پردازد. توسعه كشاورزيِ شيميايي در جهان پيامدهاي نامطلوبِ زيست محيطي، اجتماعي و اقتصادي و همچنين تمركز قدرت و ثروت در دست شركتهاي بزرگ غربي و در نتيجه تضعيف امنيت غذايي در كشورها را موجب شده است. پژوهش حاضر نشان ميدهد كه اين پيامدها برخاسته از نهادي رقابتي و فرامليتي است كه به جاي نهادهايِ بوميِ كشاورزيِ مبتني بر مشاركت جايگزين شده است. طبعا الزامي است كه براي احياي مديريت كارآمد در بهرهبرداري مشاركتي و عادلانه از منابع در روستاها و شكوفايي اقتصادي اين واحدهاي جمعيتي، ماهيت و اهداف اين نهاد تحميلي غرب از يك سو و ويژگيهاي نهادهاي بوميِِ از ميان رفته از سوي ديگر شناخته شود. همان طور كه نتايج طرح پژوهش مشاركتي در روستاي خورهه محلات (استان مركزي) نشان ميدهد، با اين شناخت ريشهاي و كل نگر، الگوهاي رفتاري خاصِ اين نهاد تحميلي را ميتوان آگاهانه تغيير داد. دستاوردهاي علمي و عملي خورهه ثابت كرده است كه با تغيير اين الگوهاي رفتاري زيانبار توسط كليه گروه هاي عضو (بهره برداران و مسئولان دستگاه هاي دولتي )، تشكل سازيِ محلي و آموزش مهارت هاي ارتباطيِ خاص به بهره برداران مي توان راه را براي احياي فرهنگ مشاركت، خودباوري فرهنگي و اقتدار علمي هموار ساخت و از خسارات نهاد فرامليتي كاست. با الهام از دستاوردهاي خورهه، تكرار اين تجربه موفق در سراسر كشور براي دستيابي به الگوي بومي پيشرفت و حل مسايل كنوني مرتبط با كشاورزي، به ويژه توسعه روستايي و تامين امنيت غذايي، عملي، ضروري و مطلوب است . اطلاعات مندرج در اين مقاله حاصل تحقيقات كتابخانهاي و پژوهشِ ميداني است.