از منطق 9 بخشي به منطق 10 بخشي: بررسي سير تطور آثار منطقي ابن سينا

A Survey of the Evolutionary Process of Avicenna?s Works on Logic from Nine-Partite Logic to Ten-Partite Logic

از ابن سينا آثار منطقي متعددي به جا مانده است. با مطالعه دقيق و تحليل اين اثار، يك تحول و تطور در محتوا و ترتيب مباحث منطقي شيخ مشاهده مي گردد. با كمك گرفتن از آثاري كه تاريخ نگارش مشخصي دارند مي توان چگونگي سير اين تحول و مشخصات هر مرحله از تطور آن را تعيين كرد. بر اين اساس و با ارائه ملاك هايي مي توان اين تحول محتوايي را به سه دوره متفاوت تقسيم كرد كه عبارتند از دوره ابتدايي كه ارسطويي است، دوره مياني كه دوره جدايي از ارسطو است و دوره پاياني كه ابن سينا بيان و فصل بندي خاص خود را از منطق ارائه مي كند. در نهايت و بر اساس اين تقسيم بندي از دوره تحول منطق سينوي مي توان تاريخ نگارش آن دسته از آثار منطقي را كه تاريخ آنها دقيقا مشخص نيست، معلوم كرد.

There are numerous works on logic by Avicenna (Ibn Sina). With critical scrutiny، one can observe an evolutionary process in these works، both in their content and in the order of the logical subjects. With the aid of those works whose date of development is specified، we can determine how Avicenna’s logic evolved. On this basis، we can divide the evolutionary process to three phases: the first period which is Aristotelian، the middle period which is a departure from Aristotle، and the final period in which Avicenna presents his own account and segmentation of logic.